कानको लोती मिलाउने (चिरा वा प्वाल सुधार्ने): डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
सुन्निने र नीलडाम केही दिनदेखि १ हप्तासम्म रहन्छ। टाँका निकाल्ने अनुमानित समय ५–७ दिन हो। दागचिह्न केही महिनामा शान्त हुँदै जान्छ र कपालले लुकाउन सजिलो स्थान हो (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि करिब १–२ हप्ता (तीव्र सुन्निने २–३ दिन, दागचिह्नको रातोपन केही महिनामा शान्त हुन्छ। व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ) हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया उसै दिनदेखि भोलिपल्टसम्म अनुमानित (कान कपालले लुकाउन सजिलो भएकाले डेस्क काम र ग्राहकसँगको काम पनि सामान्यतया सम्भव हुने प्रायः हुन्छ। रिकभरीमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ) लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
प्रायः स्थानीय एनेस्थेसियामा दिनभित्रै गरिने सर्जरी हो, र सकिएपछि तुरुन्तै घर फर्कन सकिने सामान्य कुरा हो। एनेस्थेसिया हट्दा हल्का दुखाइ वा झिनझिनाहट महसुस हुन सक्ने भएकाले, निर्धारित दुखाइ कम गर्ने औषधि तयार राख्दा ढुक्क हुन्छ। घाउलाई भिजाउनुहुँदैन, र उसै दिन रक्सी सेवन, तीव्र व्यायाम, र लामो समय नुहाउनबाट टाढा बस्नुहोस्। कानमा दबाब नपरोस् भनेर सुत्ने दिशा पनि ध्यान दिनुहोस्।
सुन्निने र दुखाइको उच्च बिन्दु यही समयमा हुने अनुमानित छ। कानको लोतीमा हल्का सुन्निने वा नीलडाम देखिन सक्छ, तर कपालले लुकाउन सजिलो दायरामा सीमित हुने प्रायः हुन्छ। यसै दिनदेखि काममा फर्कने पनि हुन्छन्। घाउलाई नघस्नुहोस् र चिकित्सकको निर्देशनअनुसार सुरक्षित राख्नुहोस्।
तीव्र सुन्निने शान्त हुन थाल्छ, दुखाइ पनि धेरै हल्का हुने प्रायः हुन्छ। नीलडाम भए रङ पहेँलो देखिन थाल्छ। लगातार घाउलाई अत्यधिक नभिजाउने, नछुने कुरा महत्त्वपूर्ण छ। रक्सी वा साउना जस्ता रक्तसञ्चार बढाउने कुरा अझै टाढा राख्नुहोस्।
टाँका निकाल्ने अनुमानित समय हो। टाँका निकालेपछि रूप-रङ सफा हुन्छ र दैनिक जीवनका सीमाहरू पनि क्रमशः खुल्दै जान्छन् (घुल्ने धागो भए टाँका निकाल्न नपर्ने पनि हुन्छ)। घाउ अझै रातो र संवेदनशील रहने भएकाले, जोडले घस्ने भार दिनुहुँदैन। टाँका निकालेपछि गुनसो र साउना पनि क्रमशः पुनःसुरु गर्न सकिने प्रायः हुन्छ।
दैनिक जीवनका सीमाहरू प्रायः लगभग हराउँछन्। दागचिह्नमा रातोपन र हल्का कडापन बाँकी रहन्छ, तर कपालले ढाकिने स्थानमा भएकाले कम देखिने प्रायः हुन्छ। तीव्र व्यायाम, जोडले घस्ने भार, र कान जोडले तान्ने काम अझै केही समय टाढा राख्दा ढुक्क हुन्छ।
दागचिह्नको रातोपन क्रमशः हराउँदै जान्छ, तन्तु स्थिर हुँदै आउँछ। कान तान्ने, भारी वस्तु राख्ने जस्ता भार अझै टाढा राख्नुहोस्। फेरि प्वाल पार्नका लागि अझै छिटो समय भएकाले, आफैँ निर्णय नगरी चिकित्सकको निर्देशन कुर्नुहोस्।
दागचिह्न सेतो र सम्म भई मिल्दै, रूप-रङ शान्त हुने समय हो। फेरि प्वाल पार्ने काम घाउ पर्याप्त बलियो भएपछि (धेरैजसो केही महिनापछि), अघिल्लो दागचिह्नबाट टाढाको स्थानमा, चिकित्सकको स्वीकृति लिएर मात्र गर्नुहोस्। नतिजा वा फेरि प्वाल पार्न मिल्ने-नमिल्ने र समयमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले, अनिवार्य रूपमा चिकित्सकसँग बुझ्नुहोस्।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| सुन्निने (एडिमा) | मध्यम | उसै दिनदेखि भोलिपल्टसम्म | करिब २–५ दिन | कानको लोतीको तन्तु पातलो भएकाले सुन्निने अपेक्षाकृत हल्को हुने प्रवृत्ति छ। केही दिनमा प्रायः लगभग शान्त हुन्छ, तर व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। |
| नीलडाम (कालो-निलो दाग) | मध्यम | उसै दिनदेखि २ दिनपछिसम्म | करिब १–२ हप्ता | देखिए पनि कानको लोतीको केही भागमा मात्र सीमित हुने प्रायः हुन्छ, कपालले लुकाउन सजिलो स्थान हो। पहेँलो रङमा परिवर्तन हुँदै हराउनु सामान्य हो। |
| दागचिह्नको रातोपन र कडापन जस्तो अनुभूति | उच्च | टाँका निकालेपछि केही हप्तासम्म | करिब १ महिनादेखि केही महिना | टाँका लगाइएको ठाउँ रातो र कडा महसुस हुने समय हो। केही महिनामा सेतो र सम्म हुँदै मिल्दै जाने प्रायः हुन्छ, तर शरीरको बनावटअनुसार फरक हुन्छ। |
| तानिएको जस्तो महसुस र असहजता | मध्यम | उसै दिनदेखि | करिब १–२ हप्ता | टाँकाले तानिएको महसुस हो। दैनिक जीवनमा असर पर्ने सम्भावना कम हुने प्रवृत्ति छ, तर चिन्ता भए चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| दुखाइ | मध्यम | एनेस्थेसिया हट्ने उसै दिन साँझदेखि | करिब १–३ दिन | टक्टक् दुख्ने दुखाइ धेरैजसो हल्का हुन्छ, र निर्धारित वा बजारमा पाइने दुखाइ कम गर्ने औषधिले सामान्यतया कम हुने दायरामा रहन्छ। |
| चिलाउने | कम | केही दिनपछिदेखि | करिब केही दिन | निको हुने प्रक्रियामा देखिन सक्छ। कोतार्दा घाउमा भार पर्ने भएकाले नछुनुहोस्। |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| मेकअप (अनुहार) | उसै दिनदेखि सम्भव (घाउ बाहेकको ठाउँमा) | कानको लोतीको घाउलाई टाँका नखोलेसम्म नछुनुहोस्। अनुहारको मेकअप उसै दिनदेखि गर्न धेरैजसो समस्या नहुने भएता पनि चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्। |
| अनुहार धुने | उसै दिनदेखि सम्भव (घाउ बचाएर) | घाउलाई जोडले नघस्नुहोस् र अत्यधिक नभिजाउनुहोस्। पानी लागेमा सफा गजले हलुका थिचेर सुकाउनुहोस्। |
| कपाल धुने/शावर | भोलिपल्टदेखि केही दिनपछिसम्म अनुमानित (घाउ नभिजाउने ध्यान दिएर) | चिकित्सकको निर्देशनअनुसार टाँका नखोलेसम्म घाउलाई सकेसम्म नभिजाउनु आधारभूत नियम हो। कपाल धुँदा साबुनको झाग वा पानी कानमा धेरै समय नलागोस् भन्ने ध्यान दिनुहोस्। निर्देशन चिकित्सा संस्थाअनुसार फरक हुन्छ। |
| नुहाउने (गुनसो) | टाँका निकालेपछि अनुमानित (५–७ दिनपछि) | रक्तसञ्चार बढेमा सुन्निन सक्ने भएकाले, त्यससम्म शावर मुख्य राख्नु उत्तम हो। गुनसो घाउ शान्त भएपछि गर्नुहोस्। |
| रक्सी सेवन | ३ दिनदेखि १ हप्तापछि अनुमानित | रक्सीले रक्तसञ्चार बढाई सुन्निने र नीलडाम लम्ब्याउन सक्छ। सुन्निएको नमिलेसम्म नलिनु ढुक्क हुने उपाय हो। |
| व्यायाम | हल्का व्यायाम केही दिनपछि, पसिना निस्कने तीव्र व्यायाम २ हप्तापछि अनुमानित | पसिना र रक्तसञ्चार बढ्नाले घाउमा भार पर्न सक्छ। तीव्र व्यायाम घाउ शान्त भएपछि पुनःसुरु गर्नुहोस्। |
| साउना/ग्यान्बानयोकु | २ हप्तापछि अनुमानित | पसिना र रक्तसञ्चार बढ्नाले सुन्निने र रातोपन लम्बिन सक्ने भएकाले, घाउ शान्त नभएसम्म टाढा राख्नुहोस्। |
| घोप्टो/बाजु फर्केर सुत्ने (घाउ भएको पट्टि तल पारेर) | टाँका निकालेपछि अनुमानित | कानमा दबाब पर्दा घाउमा भार पर्छ। केही समय घाउ भएको पट्टि तल नपार्ने, तकियाले नथिच्ने उपाय अपनाउन सुझाव छ। |
| इयरफोन (कान भित्र घुसाउने प्रकार) | केही दिनदेखि १ हप्तापछि अनुमानित | कानको लोतीलाई तान्ने वा थिच्ने वस्तुले घाउमा भार पार्न सक्छ। खुला प्रकार छान्नुहोस् वा केही समय प्रयोग नगर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| फेरि प्वाल पार्ने | चिकित्सकको स्वीकृतिपछि (धेरैजसो केही महिनापछिदेखि, अघिल्लो दागबाट टाढाको स्थानमा) | घाउ पर्याप्त बलियो हुनुअघि प्वाल पार्दा फेरि चिरिने कारण बन्न सक्छ। पुनःसुरु गर्ने समय र स्थानबारे अनिवार्य रूपमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| मास्कको इलास्टिक/चस्माको ढाड | टाँका निकालेपछि अनुमानित | कानमा लगाइने वस्तुले टाँका लगाइएको ठाउँमा घस्दा जलन हुन सक्छ। लगाउँदा दुखेमा लगाउने तरिका मिलाउनुहोस्। |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: हल्का. स्थानीय एनेस्थेसियामा गरिनु सामान्य हो। सर्जरी स्थानीय एनेस्थेसियामा गरिने भएकाले, प्रक्रियाको बेला तीव्र दुखाइ महसुस हुन कम हुने सामान्य कुरा हो। मुख्यतया एनेस्थेसिया सुई लगाउँदाको चिलाइ र एनेस्थेसिया हटेपछिको हल्का टक्टक् दुखाइ नै मुख्य हुन्छ। दुखाइ धेरैजसो १–३ दिनमा कम हुन्छ र निर्धारित वा बजारमा पाइने दुखाइ कम गर्ने औषधिले सामना गर्न सकिने दायरामा रहेको मानिन्छ, तर महसुसमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- प्रक्रियाको दिन र केही दिन कान तान्ने वा थिच्ने काम नगरी, सकेसम्म घाउमा भार नपर्ने गरी बिताउनुहोस्
- टाँका नखोलेसम्म घाउलाई अत्यधिक नभिजाउने, नघस्ने, नछुने ध्यान दिई सफा राख्नुहोस्
- रक्तसञ्चार बढाउने रक्सी सेवन, तीव्र व्यायाम, लामो नुहाउने, र साउना सुन्निएको शान्त नभएसम्म टाढा राख्नुहोस्
- तकियाले कानमा दबाब नपरोस् भनेर, घाउ भएको पट्टि तल नपारी सुत्ने उपाय अपनाउनुहोस्
- दागचिह्न कम देखिने बनाउन, चिकित्सकको निर्देशन भए टेप सुरक्षा र घामको उपायहरू (सनस्क्रिन, कपालले ढाक्ने) जारी राख्नुहोस्
- फेरि प्वाल पार्ने काम चिकित्सकले स्वीकृति नदिएसम्म पर्खनुहोस्, स्वीकृतिपछि पनि हल्का प्वाल छानेर प्वालमा भार नपर्ने गर्नुहोस्
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- दागचिह्न रहने/उठ्ने: शरीरको बनावटअनुसार केलोइड वा हाइपरट्रोफिक स्कार हुन सक्छ, र कान अपेक्षाकृत यस्तो हुन सजिलो स्थान मानिन्छ। केलोइड बनावट भएका वा पहिले त्यस्तो दागचिह्न भएकाहरूले अनिवार्य रूपमा पहिले नै चिकित्सकलाई जानकारी दिनुहोस्।
- दायाँ-बायाँ फरक/आकारको असमानता: टाँकाको नतिजा र रिकभरीको व्यक्तिपिच्छे फरकले कानको लोतीको आकार र मोटाइमा दायाँ-बायाँ फरक देखिन सक्छ।
- संक्रमण: घाउबाट किटाणु प्रवेश गर्दा रातोपन, सुन्निने, दुखाइ, र पिप निस्कन सक्छ। सफा राखी, असामान्यता भए छिटो जाँच गराउनुहोस्।
- फेरि चिरिने/आकार बिग्रिने: धेरै छिटो फेरि प्वाल पार्दा वा भारी प्वाल वा कान तान्ने भारले फेरि चिरिन सक्छ।
- नीलडाम/रगत जम्ने: कानको लोतीमा रगत जम्दा सुन्निन सक्छ। तीव्र सुन्निने वा दुखाइ लगातार भए जाँच गराउनुहोस्।
- दागचिह्नको खप्टिने/खाल्डो: टाँका लगाइएको ठाउँमा हल्का खप्टिने वा खाल्डो बाँकी रहन सक्छ। चिन्ता भए सुधारबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्न सकिन्छ।
- एनेस्थेसियासम्बन्धी प्रतिक्रिया: स्थानीय एनेस्थेसियाले अस्थायी सुन्निने-दुखाइका साथै, कहिलेकाहीँ एलर्जी प्रतिक्रिया पनि हुन सक्छ।
- यहाँ उल्लेख गरिएका बाहेक अन्य लक्षण पनि देखिन सक्छ। चिन्ता लाग्ने परिवर्तन भए आफैँ निर्णय नगरी, प्रक्रिया गराएको चिकित्सा संस्थामा परामर्श लिनुहोस्।
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
विवाह वा फोटो खिच्ने जस्तो महत्त्वपूर्ण अवसर भएमा, दागचिह्नको रातोपन शान्त हुने समय हिसाब गरी १–३ महिनाअघि नै सक्ने योजना बनाउँदा ढुक्क हुन्छ। फेरि प्वाल पारेर सो दिन गहना लगाउने योजना भए, फेरि प्वाल पार्ने समय (सर्जरीपछि केही महिनापछि अनुमानित) पनि हिसाब गरी अझ छिट्टै योजना बनाउनुहोस्। उही कानको लोतीमा फेरि सर्जरी (सुधार) गर्ने हो भने, दागचिह्न पर्याप्त शान्त हुने ३–६ महिनापछि अनुमानित हुने प्रायः मानिन्छ। नतिजा चिन्ता लागे पनि, तन्तु स्थिर भएपछि निर्णय गर्नु सामान्य चलन हो। उपयुक्त समय अवस्थाअनुसार फरक हुने भएकाले चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| बोटक्स इन्जेक्सन | उही दिन मिल्छ | कानको सर्जरी र बङ्गारा वा अनुहारको चाउरीमा दिइने बोटक्स इन्जेक्सन स्थान टाढा भएकाले, चिकित्सकको निर्णयमा उही दिन सँगै गर्न सजिलो संयोजन हो। | |
| हायलुरोनिक एसिड इन्जेक्सन | उही दिन मिल्छ | कान र ओठ वा चिउँडो जस्तो टाढाको स्थानमा हायलुरोनिक एसिड इन्जेक्सन गर्दा भार खप्टिने सम्भावना कम भएकाले, उही दिन संयोजन गर्न सजिलो प्रक्रिया हो। सम्भावनाबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। | |
| बाहिर निस्केको कान मिलाउने सर्जरी | अन्तराल चाहिन्छ | करिब १–३ महिना | उही कानमा सर्जरी खप्टिने भएकाले, एउटा शान्त भएपछि अर्को गर्नु ढुक्क हुने उपाय हो। एकैसाथ योजना बनाउने हो भने, भार विचार गरी चिकित्सकको निर्णय आवश्यक हुन्छ। |
| HIFU (हाइफु) | अन्तराल चाहिन्छ | घाउ शान्त नभएसम्म (करिब केही हप्तादेखि) | कान वरपर ताप पुग्ने खालको हो भने, घाउको रिकभरी कुर्नुपर्छ। अनुहार जस्तो टाढाको स्थानमा गरिने भए अन्तराल छोट्याउन सजिलो हुन सक्ने भएकाले चिकित्सकसँग बुझ्नुहोस्। |
| फेरि प्वाल पार्ने | अन्तराल चाहिन्छ | चिकित्सकको स्वीकृतिपछि (धेरैजसो केही महिनापछिदेखि) | घाउ पर्याप्त बलियो हुनुअघि प्वाल पार्दा फेरि चिरिने कारण बन्न सक्छ। फेरि प्वाल पार्ने काम चिकित्सकको स्वीकृति लिएर, अघिल्लो दागबाट टाढाको स्थानमा मात्र गर्नुहोस्। |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- प्वालले कानको लोती चिरिएका/फाटेका व्यक्ति
- प्वाल फराकिलो भई ठूलो/झोलिएको व्यक्ति
- फराकिलो पारेको (होल) प्वाललाई पहिलेको अवस्थामा फर्काउन चाहनेहरू
- चिरिन लागेको अवस्थामा, अझ नबढ्न दिन चाहनेहरू
- अवस्था मिलाएपछि फेरि प्वाल पार्न चाहनेहरू
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- केलोइड वा हाइपरट्रोफिक स्कार सजिलै बन्ने बनावट भएका व्यक्ति (सावधानी आवश्यक, अगावै परामर्श)
- कानको लोतीमा संक्रमण वा सुजन भइरहेको समयमा भएका व्यक्ति (शान्त भएपछि विचार गर्नुहोस्)
- एन्टिकोआगुलेन्ट औषधि सेवन आदि रक्तस्राव जोखिम भएका व्यक्ति (अगावै चिकित्सकलाई जानकारी दिनु आवश्यक)
- प्रक्रियापछि केही समय कानमा भार नपार्ने कुरा वा टाँका निकाल्नका लागि पुनः जाँचमा सहयोग गर्न कठिन हुनेहरू