माथिल्लो पलकको झोलिएको छाला हटाउने (छाला काट्ने): डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
सुन्निने र नीलडाम १–२ हप्ता, टाँका निकाल्ने समय करिब १ हप्तापछि अनुमानित हो। घाउ रेखामा लुक्छ र चस्मा वा मेकअपले लुकाउन सजिलो ठाउँ हो।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि १–२ हप्ता (बलियो सुन्निने र नीलडाम ३–५ दिन, घाउको रातोपन नदेखिने भएसम्म १–२ महिना। क्रममा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ) हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया डेस्क काम भोलिपल्टदेखि केही दिनभित्र सुरु गर्ने धेरै हुन्छन्। सुन्निएको वा नीलडाम अरूले देख्न नपरोस् भन्ने चाहने भए वा ग्राहकसामु देखिने काम भए, टाँका निकालेपछि (करिब १ हप्ता) लाई एउटा अनुमानित समयको रूपमा लिँदा सजिलो हुन्छ। रिकभरीको गतिमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले, फर्कने समयबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
सर्जरीपछि तुरुन्तै सुन्निन सुरु हुन्छ। घाउलाई टेप वा मलमले सुरक्षित गरिन्छ। कुलिङ (चिसो सेकाइ) ले सुन्निएको हल्का बनाउँदा धेरैलाई सजिलो महसुस हुन्छ। उही दिन नुहाउने, रक्सी खाने, र जोडदार व्यायामबाट टाढा रही आराम गर्नुहोस्। दृष्टि धमिलो हुन सक्ने भएकाले, गाडी वा साइकल नचलाउनुहोस्।
सुन्निने र तानिएको महसुस चरम हुने समय हो (सर्जरीपछि २४–७२ घण्टा अनुमानित)। कतिपयलाई नीलडाम देखिन थाल्छ। मुख धुनु घाउ जोगाएर सुरक्षित रूपमा गर्नुहोस्, नुहाउनु घाँटीमुनि प्रायः सम्भव हुन्छ, तर अनिवार्य रूपमा चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्। सुरुका केही दिन टाउको उचालेर टाउको माथि पारी सुत्दा सुन्निएको हल्का हुन सक्छ।
बलियो सुन्निएको बिस्तारै कम हुँदै जान्छ। नीलडाम नीलो-बैजनी रङमा देखिने समय हो। डेस्क काममा फर्केका पनि धेरै हुन्छन्, तर देखिने फरक अझै रहन्छ। कुलिङबाट न्यानो सेकाइमा फेर्दा नीलडाम सोसिने प्रक्रिया छिटो हुने भनिन्छ (समय चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्)।
टाँका निकाल्ने अनुमानित समय हो। टाँका निकालिएपछि देखिने प्रभाव हल्का हुन्छ, सुन्निएको पनि कम भई आई मेकअपले नीलडाम लुकाउन सजिलो हुने समय हो। घाउ बन्द भएपछि आँखा वरिपरिको मेकअप पनि बिस्तारै सुरु गर्न सकिने प्रायः हुन्छ, तर सम्भव छ कि छैन चिकित्सकसँग पुष्टि गर्नुहोस्।
ठूलो सुन्निएको र नीलडाम प्रायः शान्त हुन्छ, अरूको अगाडि देखिँदा पनि थाहा नपाउने धेरै हुने समय हो। घाउको रातोपन र थोरै सुन्निएको भने रहन सक्छ। क्रममा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
समग्र छाप स्वाभाविक हुँदै जान्छ। घाउको रातोपन बिस्तारै हल्का हुन्छ र मेकअपले ढाक्न सजिलो हुने प्रवृत्ति हुन्छ। अझै मसिना सुन्निएको केही रहन पनि सक्छ।
घाउ सेतो भई कम देखिने र आकार स्थिर हुने समय हो। अन्तिम नतिजाको मूल्याङ्कन प्रायः यही समयलाई अनुमानित मानिन्छ, तर मिल्ने तरिकामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। चिन्ता लागेको बुँदा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| सुन्निने (सुन्निएको) | उच्च | उही दिनदेखि भोलिपल्ट | बलियो सुन्निने ३–५ दिन, शान्त हुन १–२ हप्ता अनुमानित | पलक सुन्निन सजिलो ठाउँ हो। बिहान उठ्नेबित्तिकै भारी महसुस हुन सक्छ र केही समयका लागि दायाँ-बायाँ फरक पनि देखिन सक्छ। |
| नीलडाम (नीलो-कालो दाग) | मध्यम | उही दिनदेखि २ दिनसम्म | १–२ हप्ता अनुमानित | पलकदेखि गालासम्म निलो-पहेँलो रङ फैलिन सक्छ। देखिने तरिकामा व्यक्तिपिच्छे ठूलो फरक हुन्छ, कतिपयलाई लगभग देखिँदैन। |
| घाउको दाग र टाँकाको चिह्न | उच्च | उही दिन | रातोपन १–२ महिना, सेतो भई कम देखिने भएसम्म केही महिना अनुमानित | प्रायः डबल आइलिडको रेखा वा आइब्रोमुनिको चाउरीसँग मिलाएर घाउ आउने गरी डिजाइन गरिन्छ, र समयसँगै कम देखिने प्रवृत्ति हुन्छ। |
| तानिएको महसुस र असजिलो | मध्यम | उही दिनदेखि केही दिनसम्म | १–२ हप्ता अनुमानित | छाला सिलाएर सुक्ष्म बनाइने भएकाले, आँखा झिम्क्याउँदा वा बन्द गर्दा तानिएको महसुस हुन सक्छ। धेरैजसो समयसँगै हल्का हुन्छ। |
| आँखा सुक्खा हुने र किचकिच लाग्ने महसुस | मध्यम | उही दिनदेखि केही दिनसम्म | केही दिनदेखि २ हप्ता अनुमानित | अस्थायी रूपमा आँखा राम्ररी बन्द नहुँदा सुक्खा हुन सक्छ। थोपा औषधिले व्यवस्थापन गर्ने पनि गरिन्छ। चिन्ता लागे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| अस्थायी दायाँ-बायाँ फरक | मध्यम | उही दिनदेखि | सुन्निएको कम हुने १–२ महिनामा प्रायः शान्त हुन्छ | सुन्निने कम हुने गतिको फरकले अस्थायी रूपमा दायाँ-बायाँ फरक देखिन सक्छ। अन्तिम आकार केही महिनामा स्थिर हुने प्रवृत्ति हुन्छ, तर नमिलेमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| आँखा वरिपरिको मेकअप (आइ मेकअप) | टाँका निकालेपछि (करिब १ हप्ता) अनुमानित | घाउ बन्द नभएसम्म आँखा वरिपरिको मेकअप नगर्नुहोस्। बेस मेकअप घाउ जोगाएर भोलिपल्टदेखि केही दिनभित्र सम्भव प्रायः हुन्छ, तर सम्भव छ कि छैन चिकित्सकको निर्देशनलाई प्राथमिकता दिनुहोस्। |
| मुख धुने | भोलिपल्टदेखि घाउ जोगाएर सुरक्षित रूपमा/राम्ररी धुने भने टाँका निकालेपछि अनुमानित | नरगड्नुहोस्, घाउ वरपर धेरै भिजाउनु हुँदैन। चिकित्सकको निर्देशनलाई प्राथमिकता दिनुहोस्। |
| शावर | भोलिपल्ट (घाँटीमुनि)/टाउको धुने-अनुहार धुने केही दिनपछि अनुमानित | रगत सञ्चार बढेमा सुन्निन सजिलो हुने भएकाले, सुरुका केही दिन छोटो समय राख्नुहोस्। समय र तरिका चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्। |
| नुहाउने (बाथटब)/सौना | करिब १ हप्ता (टाँका निकालेपछि) देखि हेरेर | लामो नुहाउने, सौना, र इशी उन्दे (rock bath) ले रगत सञ्चार बढाई सुन्निएको र नीलडाम बिग्रन सक्ने भएकाले, राम्रोसँग शान्त नभएसम्म नगर्नु आधारभूत नियम हो। |
| रक्सी सेवन | कम्तीमा केही दिन, सकेसम्म टाँका निकालेपछि अनुमानित | रक्सीले सुन्निएको र नीलडाम बढाउन सक्छ। छिटो सुरु गर्न चाहेमा पनि चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| व्यायाम (पसिना आउने खालको) | हल्का व्यायाम १ हप्तापछि/जोडदार व्यायाम २–३ हप्तापछि अनुमानित | रक्तचाप र रगत सञ्चार बढ्ने व्यायामले सुन्निएको र रगत बग्ने जोखिम बढाउन सक्छ। बिस्तारै सुरु गर्नुहोस्। |
| कन्ट्याक्ट लेन्स | टाँका निकालेपछि (करिब १ हप्ता) अनुमानित/लगाउँदा पलक जोडले नतान्नुहोस् | लगाउँदा-निकाल्दा पलक तान्दा घाउमा भार पर्छ। सुरुका केही दिन चस्मा लगाएर बस्दा ढुक्क हुन्छ। सम्भव छ कि छैन चिकित्सकसँग पुष्टि गर्नुहोस्। |
| आइल्यास एक्सटेन्सन/आइल्यास पर्म | २–३ हप्तापछि अनुमानित | प्रक्रियाको क्रममा आँखा वरपर जोडले छुने-तान्ने भएकाले, घाउ स्थिर भएपछि गर्नुहोस्। समय चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| घोप्टो परी सुत्ने र आँखा रगड्ने | सुन्निएको कम नभएसम्म (१–२ हप्ता) नगर्नुहोस् | सुरुका केही दिन तकिया अलि माथि राखेर टाउको माथि पारी सुत्दा सुन्निएको हल्का हुन सक्छ। आँखा जोडले नरगड्नुहोस्। |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: हल्का. सामान्यतया लोकल एनेस्थेसिया प्रयोग गरिन्छ। एनेस्थेसिया दिँदा सियोको हल्का पीडा हुन्छ, तर सर्जरीको क्रममा एनेस्थेसियाले काम गरिरहेको भएकाले बलियो पीडा महसुस हुन गाह्रो मानिन्छ। चाहना वा अवस्थाअनुसार लाफिङ ग्यास आदि थपेर प्रयोग गर्न सकिने पनि हुन्छ। एनेस्थेसियाको तरिका जाँचमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। सर्जरीपछि थकथक भन्दा बढी तानिएको, भारी, हल्का मन्द दुखाइ मुख्य हुने प्रवृत्ति छ। दुखाइ प्रायः केही दिनमा हल्का हुन्छ र दिइएको दुखाइ कम गर्ने औषधिले धेरैलाई नियन्त्रण गर्न सकिने प्रवृत्ति छ। बलियो दुखाइ रहिरहे वा बढे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- सर्जरीपछि ४८–७२ घण्टा बारम्बार चिसो सेकाइ गर्नुहोस् (आइस प्याक तौलियाले बेरेर, सिधै नछुनुहोस्), त्यसपछि रगत सञ्चार बढाउने न्यानो सेकाइमा फेर्दा नीलडाम सोसिने प्रक्रिया छिटो हुने भनिन्छ। समय चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
- सुत्दा तकिया माथि राखेर टाउकोलाई मुटुभन्दा माथि राख्नुहोस्, सुरुका केही दिन टाउको माथि पारी सुत्दा सुन्निएको हल्का हुन सक्छ।
- केही दिन रक्सी, लामो नुहाउने, सौना, जोडदार व्यायाम, र धेरै नुनयुक्त खानाबाट टाढा रहँदा, रगत सञ्चार अत्यधिक नबढी सुन्निएको लामो नरहने प्रवृत्ति हुन्छ।
- दिइएको मलम र टेपले घाउ सुरक्षित राख्नुहोस्, नरगड्नुहोस्-नतान्नुहोस्। सुकिलोपन र सूर्यको किरणले घाउको दाग गाढा बनाउन सक्ने भएकाले, चिस्यान र घाम सुरक्षामा ध्यान दिनुहोस्।
- बलियो सुन्निएको वा नीलडाम अरूले नदेखोस् भन्ने योजना भए, त्योभन्दा अगाडि जोड नगरी आराम गर्नुलाई प्राथमिकता दिँदा सजिलो हुने धेरै हुन्छन्।
- चिन्ताजनक लक्षण वा क्रम सधैंभन्दा फरक लागेमा, आफैँ निर्णय नगरी छिट्टै चिकित्सकसँग परामर्श गर्दा ढुक्क हुन्छ।
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- सुन्निने र नीलडाम देखिने तरिकामा व्यक्तिपिच्छे ठूलो फरक हुन्छ, अनुमानभन्दा लामो समय रहन सक्छ।
- अस्थायी दायाँ-बायाँ फरक हुन सक्छ। धेरैजसो सुन्निने कम हुने गतिको फरकले समयसँगै शान्त हुने प्रवृत्ति छ, तर नमिली सुधार्नुपर्ने पनि हुन सक्छ।
- घाउको दाग रहन्छ। सामान्यतया रेखामा लुकेर कम देखिने प्रवृत्ति छ, तर शारीरिक बनावटअनुसार रातोपन वा उठेको (हाइपरट्रोफिक स्कार वा किलोइड आदि) देखिन सक्छ।
- धेरै वा थोरै काटिँदा नतिजामा असन्तुष्टि हुन सक्छ। छाला धेरै काटिए पलक बन्द हुन गाह्रो हुने अवस्था हुन सक्छ र सुधार गर्न गाह्रो पनि हुन सक्छ।
- डबल आइलिडको चौडाइ वा रेखा अपेक्षाभन्दा फरक हुन सक्छ। झोलिएको हटेपछि डबल आइलिड चौडा देखिन पनि सक्छ।
- संक्रमण, घाउ खुल्ने, रगत जम्ने (हेमाटोमा), पलक अस्थायी रूपमा बन्द नहुने-सुक्खा हुने-असजिलो हुने आदि हुन सक्छ।
- विरलै आँखा वरिपरिको स्नायु वा संवेदनामा अस्थायी परिवर्तन हुन सक्छ।
- उमेर बढ्दै जाँदा फेरि झोलिएको आउने सम्भावना हुन्छ। असर र टिकाउपनमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, र नतिजाको ग्यारेन्टी हुँदैन। नतिजा वा जोखिमबारे चिन्ता भए, प्रक्रिया लिनुअघि अनिवार्य रूपमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
विवाह वा फोटोसुट जस्तो महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम भए, कम्तीमा १ महिना अगाडि, घाउको रातोपन र मसिना दायाँ-बायाँ फरकसमेत शान्त भएको हेर्न चाहनुहुन्छ भने २–३ महिना वा बढी अगाडिको सर्जरीलाई अनुमानित समयको रूपमा लिँदा ढुक्क हुन्छ। उत्तम समयबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। छाला काट्ने सर्जरी भएकाले, यो बारम्बार गर्ने प्रक्रिया होइन। फेरि झोलिएको महसुस भएमा दोहोर्याइने सर्जरी, तन्तु पूर्ण रूपमा रिकभर भएपछि (अनुमानित रूपमा ६ महिनाभन्दा बढी, चिकित्सकको मूल्याङ्कनसहित) विचार गरिन्छ।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| डबल आइलिड (टाँका गाडेर वा चिरेर) | अन्तराल चाहिन्छ | उही दिन – परामर्श आवश्यक (छुट्टाछुट्टै गरे अनुमानित रूपमा १–३ महिना) | उही माथिल्लो पलकमा गरिने सर्जरीहरू हुन्। झोलिएको हटाउँदा डबल आइलिडको चौडाइ देखिने तरिका फरक हुने भएकाले, कहिलेकाहीँ एकैसाथ डिजाइन गरिन्छ, तर छुट्टाछुट्टै गर्ने हो भने सुन्निएको शान्त भएपछि गर्नु आधारभूत नियम हो। शरीरमा पर्ने भारसमेत विचार गरी चिकित्सकको निर्णय आवश्यक छ। |
| आइब्रोमुनि चिरेर गरिने लिफ्ट | अन्तराल चाहिन्छ | उही दिन – परामर्श आवश्यक | दुवै माथिल्लो पलकको झोलाइप्रति उद्देश्य नजिक भएका सर्जरी हुन्। कुन उपयुक्त हो भन्ने जाँचमा छुट्याइन्छ। दुवै गर्ने हो भने उही दिन डिजाइन गर्ने वा पर्याप्त अन्तराल राख्नेबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| बोटक्स इन्जेक्सन (आँखाको कुना, आँखीभौँ बीच आदि) | अन्तराल चाहिन्छ | २–४ हप्ता अनुमानित | उही अनुहारमा इन्जेक्सन गर्नु, सर्जरीको सुन्निएको कम भई नतिजाको मूल्याङ्कन गर्न सकिएपछि गर्नु आधारभूत नियम हो। टाढाको भाग भए समय छिटो लिन सकिने पनि हुन्छ। सम्भव छ कि छैन चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| हायलुरोनिक एसिड (फिलर) इन्जेक्सन (कन्चटपट्टि, निधार आदि) | अन्तराल चाहिन्छ | २–४ हप्ता अनुमानित | सर्जरी गरेको स्थान स्थिर हुनुअघि इन्जेक्सन खप्ट्याउँदा सुन्निएको मूल्याङ्कन र अन्तिम नतिजाको निर्णय गाह्रो हुन्छ। सुन्निएको कम भएपछि इन्जेक्सन गर्नु आधारभूत नियम हो। |
| HIFU (हाइफु) जस्ता ताप प्रयोग गर्ने मेसिन उपचार | अन्तराल चाहिन्छ | १–३ महिना अनुमानित | घाउ र सुन्निएको रहेसम्म तापको प्रयोग नगर्नुहोस्। सर्जरी गरेको स्थान निको भएपछि मात्र गर्नु आधारभूत नियम हो, र आँखा वरपर विशेष सावधानीपूर्वक समय छान्नुपर्छ। विशेष समयबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- पलकको छाला झोलिएर आँखा भारी वा सानो देखिन्छ भन्ने महसुस हुने व्यक्ति
- झोलिएको छालाले आँखिभुरा ढाकेर, माथिपट्टिको दृष्टि साँघुरो महसुस हुने व्यक्ति
- आइ मेकअप गर्न गाह्रो हुने, पलकमा दुई-तीन रेखा आउँदैछ भन्ने महसुस हुने व्यक्ति
- नचिरी गर्ने तरिकाले सुधार्न गाह्रो हुने, बलियो छालाको झोलाइ भएको व्यक्ति (उपयुक्तता जाँचमा चिकित्सकले निर्णय गर्छन्)
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- १–२ हप्ताको डाउनटाइम बिल्कुल पनि निकाल्न नसक्ने व्यक्ति
- नजिकैको दिनमा महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम (विवाह, फोटोसुट आदि) भएको व्यक्ति
- घाउको दाग रहने, अस्थायी दायाँ-बायाँ फरक आउन सक्ने कुरा कुनै हालतमा स्वीकार्न नसक्ने व्यक्ति
- किलोइड बन्ने शारीरिक बनावट भएका व्यक्तिले घाउ धेरै देखिन सक्ने भएकाले, अगावै चिकित्सकसँग राम्ररी परामर्श गर्नुपर्छ
- झोलिएको कारण छाला नभई पलक खुल्न गाह्रो हुने जस्तो अवस्था भई अर्को सर्जरी उपयुक्त हुन सक्ने, जाँचमा छुट्याउनुपर्ने व्यक्ति