ニキビ治療(面皰圧出・内服外用): डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
कमेडो निकाले पछिको रातोपन केही घण्टादेखि ३ दिनसम्म रहन सक्छ, र सामान्यतया विश्राम आवश्यक नपर्ने धेरै हुन्छ। लगाउने औषधि सुरु गर्दा सुक्खापन र छाला खुस्किने समस्या केही हप्तासम्म देखिन सक्छ।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि लगभग छैन देखि ३ दिनसम्म (कमेडो निकालेको रातोपन। लगाउने औषधिले हुने सुक्खापन र छाला खुस्किने समस्या सुरुका केही हप्तामा देखिन सक्छ) हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया प्रायः प्रक्रियाकै दिनदेखि सम्भव मानिन्छ (निकालेको ठाउँको रातोपन मेकअप वा मास्कले ढाक्न सकिन्छ; तर लामो समय मास्क लगाउँदा उमस र घर्षणमा ध्यान दिनुहोस्) लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
निकालेको रोमछिद्र वरिपरि रातोपन, पोल्ने अनुभूति, र थोप्लाजस्तो सानो घाउ देखिन सक्छ। प्रभावित भाग नछोई, अनुहार धुँदा नरगडी बिस्तारै धुनुहोस्। उही दिन लामो समय नुहाउने, रक्सी सेवन, तीव्र व्यायाम जस्ता रगत संचार धेरै बढ्ने काम नगरे रातोपन छिटो शान्त हुने मानिन्छ। लगाउने-खाने औषधि दिइएको भए, सुरु गर्ने समय सहित चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
रातोपन हल्का हुन थाल्ने समय प्रायः हो। निकालेको ठाउँ छोपे मेकअप सम्भव मानिने सामान्य हो। सानो पाप्रो बसेको भए जबरजस्ती नझिक्नुहोस्।
निकालेको ठाउँको रातोपन प्रायः शान्त हुने समय हो। सामान्य छाला हेरचाहमा फर्कन सकिने भए पनि, स्क्रब वा जोडदार मालिस अझै केही समय नगर्दा ढुक्क हुन्छ।
निकालेको ठाउँ प्रायः थाहा नहुने हुने समय हो। लगाउने औषधि सुरु गर्नुभएकाहरूलाई यही समयदेखि सुक्खापन, छाला खुस्किने र रातोपन देखिन सक्छ। राम्ररी मोइस्चराइज गर्नुहोस्, र लक्षण गाह्रो भएमा आफैँले निर्णय गरी बन्द नगरी लगाउने मात्रा र पटकबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
लगाउने औषधिको जलन बिस्तारै शान्त हुने प्रायः हुने समय हो। नयाँ एक्ने बन्ने ढाँचामा कुनै परिवर्तन छ कि जाँच गरी, पुनःजाँचमा औषधि मिलाउने वा थप निकाल्ने विषयमा परामर्श गर्ने अनुमानित समय हो।
खाने-लगाउने औषधिको असर मूल्याङ्कन गर्ने अनुमानित समय हो। एक्ने दोहोरिने प्रवृत्तिको हुनाले, सुधारपछि पनि लगाउने औषधि जारी राख्ने "मेन्टेनेन्स थेरापी" प्रस्ताव गरिन सक्छ। निकालेको ठाउँको पिग्मेन्टेसन रहेको भए पनि केही महिनामा बिस्तारै हल्का हुने प्रायः मानिन्छ। अवस्था व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले, नियमित उपचारमा जाँदै चिकित्सकसँग योजना पुष्टि गर्नुहोस्।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| निकालेको ठाउँको रातोपन र थोप्लाजस्तो चिह्न | उच्च | प्रक्रियापछि तुरुन्तै | केही घण्टादेखि ३ दिनसम्म | रोमछिद्रको बन्दता निकालेको ठाउँमा अस्थायी रातोपन देखिन्छ, तर प्रायः केही घण्टादेखि केही दिनमा शान्त हुन्छ भनिन्छ। |
| निकाल्दा हल्का रगत बग्ने, सानो पाप्रो बस्ने | मध्यम | प्रक्रियापछि तुरुन्तै | केही दिन | भित्री पदार्थसँगै अलिकति रगत बग्न सक्छ। पाप्रो बसे पनि जबरजस्ती नझिकी आफै झर्ने पर्खनुहोस्। |
| पोल्ने अनुभूति, हल्का दुखाइ | मध्यम | प्रक्रियापछि तुरुन्तै | उही दिनदेखि भोलिपल्टसम्म | निकालेको तुरुन्तै थिचिएको उत्तेजनाले पोल्न सक्छ, तर प्रायः उही दिनभित्रै शान्त हुन्छ भनिन्छ। |
| लगाउने औषधिले हुने सुक्खापन, छाला खुस्किने, रातोपन | मध्यम | प्रयोग सुरु गरेको केही दिनदेखि २ हप्तासम्म | केही हप्ता (छाला बानी नपरेसम्म) | अडापालिन र बेन्जोइल पेरअक्साइड जस्ता लगाउने औषधिले सुरुमा सुक्खापन, छाला खुस्किने र पोल्ने समस्या ल्याउन सक्छ। राम्ररी मोइस्चराइज गर्नुहोस्, र गाह्रो भएमा आफैँले निर्णय गरी बन्द नगरी चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| खाने औषधिले हुने पेट असहजता आदि | कम | औषधि सेवनको क्रममा | सेवनको क्रममा (औषधि मिलाउँदा प्रायः कम हुन्छ) | एन्टिबायोटिक जस्ता खाने औषधिले पेट-आन्द्राको लक्षण देखाउन सक्छ। लक्षण जारी रहेमा चिकित्सक वा फार्मासिस्टसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| निकालेको ठाउँको पिग्मेन्टेसन (कालोपन) | कम | केही दिनदेखि केही हप्तापछि | केही महिना (बिस्तारै हल्का हुने प्रायः) | सूजन बलियो भएको ठाउँमा खैरो रंगको चिह्न अस्थायी रूपमा रहन सक्छ। घामको किरणबाट जोगिने उपाय अपनाएर बिग्रन नदिई समयसँगै हल्का हुने पर्खनु आधारभूत मानिन्छ। |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| मेकअप | भोलिपल्टदेखि (निकालेको ठाउँ छोपे उही दिन पनि सम्भव हुन सक्छ) | निकालेपछि तुरुन्तै रोमछिद्र खुलेको अवस्था हुने भएकाले, उही दिन बाक्लो मेकअप नलगाउँदा ढुक्क हुन्छ। रोमछिद्र नबन्द गर्ने (नन-कमेडोजेनिक भनिएको) उत्पादन छान्ने उपाय पनि छ। |
| अनुहार धुने | उही दिनदेखि (नरगडी बिस्तारै) | स्क्रब, फेस ब्रश, र पिलिङ असर भएको फेस वाश केही दिन नगर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| शावर | उही दिनदेखि सम्भव मानिने प्रायः | हल्का तातो शावर समस्या नहुने सामान्य मानिन्छ। |
| नुहाउने (टबमा) | भोलिपल्टदेखि (उही दिन छोटो समय भए हल्का तातो पानीमा) | उही दिन लामो समय नुहाउँदा रगत संचार बढेर रातोपन बढी देखिन सक्ने भएकाले नगर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| मद्यपान | भोलिपल्टदेखि | उही दिन रातोपन र तातोपन बढ्ने सम्भावना छ। खाने औषधिअनुसार मद्यपान नगर्न भनिने पनि हुन सक्ने भएकाले चिकित्सक वा फार्मासिस्टसँग जाँच गर्नुहोस्। |
| व्यायाम | भोलिपल्टदेखि | पसिना र तेलले निकालेको ठाउँमा जलन वा एक्ने बिग्रने कारक बन्न सक्छ। पसिना आएपछि छिटो नरम तरिकाले धुँदा ढुक्क हुन्छ। |
| सौना, ग्यानबान्योकु (शिला स्नान) | २–३ दिनपछि अनुमानित | उच्च तापले रगत संचार बढेर रातोपन देखिन सक्ने भएकाले केही दिन नगर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| एक्ने वा निकालेको ठाउँ छुने / आफैँ थिच्ने | उपचार अवधिभर बच्नुहोस् | हातले छुँदा वा थिच्दा सूजन बिग्रने वा पिग्मेन्टेसन/चिह्नको कारण बन्ने कुरा औँल्याइएको छ। मन लागे पनि नछुनु नै नतिजामा ठूलो असर पार्छ भनिन्छ। |
| घामको किरणमा पर्ने | उपचार अवधिभर सनस्क्रिन आदिले जोगाउनुहोस् | निकालेपछिको पिग्मेन्टेसन र लगाउने औषधि प्रयोगको बेलाको जलन बिग्रन सक्छ। कम जलन हुने सनस्क्रिन नियमित लगाउँदा ढुक्क हुन्छ। |
| आफैँ गर्ने पिलिङ र स्क्रब हेरचाह | चिकित्सकसँग जाँच गरेपछि | लगाउने औषधिको जलनसँग खप्टिँदा सुक्खापन र रातोपन बढी देखिन सक्छ। प्रयोग गरिरहेको कस्मेटिक र सेल्फ केयरबारे जाँचको बेला बताई मिलाउँदा ढुक्क हुन्छ। |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: एकदमै हल्का. कमेडो निकाल्ने प्रक्रिया सामान्यतया एनेस्थेसिया नगरी गरिन्छ। दुखाइबारे चिन्ता भएमा, निकाल्ने दायरा र गर्ने तरिकाबारे पहिले नै चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। कमेडो निकाल्ने प्रक्रियामा, रोमछिद्रको बन्दता उपकरणले थिच्दा चिलाउने-पोल्ने दुखाइ महसुस हुन सक्छ, तर एक ठाउँको लागि छोटो समयमा सकिने सामान्य मानिन्छ। सूजन बलियो भएको एक्नेमा दुखाइ बढी महसुस हुने प्रवृत्ति हुन्छ। खाने-लगाउने औषधिमा आफैंमा दुखाइ हुँदैन, तर लगाउने औषधि सुरु गर्दा पोल्ने अनुभूति हुन सक्छ। महसुस हुने तरिका व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- निकालेको ठाउँ वा एक्नेलाई नछुनु र आफैँ नथिच्नु चिह्न र पिग्मेन्टेसनबाट जोगिन महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
- लगाउने औषधि मोइस्चराइजिङसँगै प्रयोग गरी, बताइएको मात्रा र पटक पालना गर्दा जलनको लक्षण कम देखिने प्रवृत्ति हुन्छ। सुक्खापन र छाला खुस्किने समस्या गाह्रो भएमा आफैँले निर्णय गरी बन्द नगरी चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
- निकालेपछिको पिग्मेन्टेसनबाट जोगिन, सनस्क्रिन जस्ता घामको किरणबाट बच्ने उपाय उपचार अवधिभर जारी राख्दा ढुक्क हुन्छ।
- निद्राको कमी, धेरै चिल्लो खानेकुरा, र कपाल-हातले प्रभावित भाग छुने बानीले एक्ने बिग्रने कारक बन्न सक्छ भनिन्छ। दैनिक जीवन पनि सुधार गर्दा नतिजामा मद्दत पुग्न सक्छ।
- खाने-लगाउने औषधिको असर मूल्याङ्कन गर्न केही हप्तादेखि केही महिना लाग्ने भएकाले, आफैँले निर्णय गरी नरोकी नियमित पुनःजाँच जारी राख्नु नै अन्ततः उपचार अवधि छोट्याउने उपाय मानिन्छ।
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- कमेडो निकालेपछि रातोपन र पिग्मेन्टेसन रहन सक्छ, र विरलै सानो चिह्न बन्न सक्छ। सूजन बलियो भएको एक्नेलाई जबरजस्ती निकाल्दा बिग्रन सक्ने भएकाले, त्यस दिन निकाल्न मिल्ने दायरा चिकित्सकले निर्णय गर्छन्।
- लगाउने औषधिले छालामा जलन (कन्ट्याक्ट डर्मेटाइटिस) वा बलियो जलनको लक्षण देखिन सक्छ। सुरुको सुक्खापन र छाला खुस्किने समस्या प्रायः केही हप्तामा कम हुन्छ भनिए पनि, सुन्निने वा चिलाउने समस्या बलियो भएमा प्रयोग जारी नराखी छिटो चिकित्सकसँग जाँच गराउनुहोस्।
- एन्टिबायोटिक खाँदा पेट-आन्द्राको लक्षण वा घामको किरणप्रति संवेदनशीलता जस्ता साइड इफेक्ट देखिन सक्छ। साथै लामो समय अनिश्चित रूपमा प्रयोग गर्दा प्रतिरोधी ब्याक्टेरियाको चिन्ता औँल्याइएको हुनाले, अवधि र मात्रा घटाउने विषयमा चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
- केही निजी खर्चको उपचारमा विदेशमा प्रयोग हुने आइसोट्रेटिनोइन खाने औषधि प्रस्ताव गरिन सक्छ, तर यो जापानभित्र औषधिको रूपमा स्वीकृति नपाएको औषधि हो। सुक्खापन र कलेजोको कार्यमा असर जस्ता साइड इफेक्टका साथै, गर्भस्थ शिशुमा विकृति ल्याउने सम्भावना भएकाले सेवन गर्दा र त्यसको अगाडि-पछाडिको निश्चित अवधि गर्भनिरोधको कडा व्यवस्थापन आवश्यक मानिन्छ। प्रदान गर्ने व्यवस्था र जोखिमको व्याख्या चिकित्सकसँग राम्ररी जाँच गर्नुहोस्।
- रेटिनोइड जस्तै असर हुने लगाउने औषधि आदि गर्भावस्थामा प्रयोग नगर्न भनिने पनि हुन सक्छ। गर्भवती, स्तनपान गराउने, वा गर्भवती हुने सम्भावना भएका व्यक्तिले अनिवार्य रूपमा पहिले नै चिकित्सकलाई जानकारी दिनुहोस्।
- एक्ने दोहोरिने प्रवृत्तिको रोग मानिन्छ, र एक पटक निकाल्दा वा छोटो अवधि खाने औषधिले मात्र सकिने नहुने प्रायः हुन्छ। उपचार लिने कि नलिने, कतिसम्म बीमा उपचारमा गर्ने भन्नेसमेत अनिवार्य रूपमा चिकित्सकको जाँच लिएर परामर्श गर्नुहोस्।
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
निकालेको तुरुन्तै रातोपन देखिने भएकाले, विवाह वा फोटो खिच्ने जस्ता महत्त्वपूर्ण योजनाभन्दा ३ दिनदेखि १ हप्ता अगाडि सम्पन्न गर्दा ढुक्क हुन्छ। खाने-लगाउने औषधिले हुने छालाको समग्र परिवर्तन भने केही हप्तादेखि केही महिना लाग्ने भएकाले, कार्यक्रमसँग मिलाउन चाहनुहुन्छ भने छिटो जाँच लिएर योजनाबारे परामर्श गर्नुहोस्। कमेडो निकाल्ने प्रक्रिया एकैपटक सबै ननिकाली, छालाको अवस्था हेर्दै १–२ हप्ता वा त्यसभन्दा बढी अन्तराल राखी धेरै पटकमा गर्नु सामान्य मानिन्छ। खाने-लगाउने औषधि भने २–४ हप्तामा एकपटक पुनःजाँचमा असर र साइड इफेक्ट जाँच गरी मिलाइने प्रायः हुन्छ। अन्तराल र पटक छालाको अवस्थाअनुसार फरक हुने भएकाले चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| केमिकल पिलिङ | उही दिन मिल्छ | उही दिन सँगै गरिने पनि हुन्छ | रोमछिद्रको बन्दता खुकुलो बनाएर त्यसपछि निकाल्ने उद्देश्यले संयोजन गरिने प्रायः मानिन्छ। पिलिङ असर भएको लगाउने औषधि प्रयोग गरिरहेको बेला जलन खप्टिने भएकाले, सघनता र पटक चिकित्सकले मिलाउँछन्। |
| आयन इन्ट्रोडक्सन र इलेक्ट्रोपोरेसन | उही दिन मिल्छ | उही दिन लगातार गरिने पनि हुन्छ | निकालेपछि वा पिलिङपछि शान्त पार्ने र मोइस्चराइज गर्ने उद्देश्यले संयोजन गरिने प्रायः मानिन्छ। छालाको अवस्थाअनुसार नगर्ने निर्णय पनि हुन सक्ने भएकाले, सम्भव छ कि छैन चिकित्सकले निर्णय गर्छन्। |
| दाग हटाउने लेजर / लेजर टोनिङ | अन्तराल चाहिन्छ | निकालेको ठाउँको रातोपन शान्त भएपछि (केही दिनदेखि १ हप्ता अनुमानित) | रातोपन वा सानो घाउ रहेको ठाउँमा किरण दिँदा जलन हुन सक्छ। उही दिन गर्ने भए पनि स्थान र शक्ति चिकित्सकले मिलाउने भएकाले, क्रम र अन्तराल संस्थाको नीति पालना गर्नुहोस्। |
| डर्मापेन (माइक्रोनिडलिङ) | अन्तराल चाहिन्छ | सूजनयुक्त एक्ने शान्त भएपछि (केही हप्ता वा त्यसभन्दा बढी अनुमानित) | सूजन वा पिप बसेको बेलामा सियोको उत्तेजना दिँदा बिग्रने वा संक्रमणको चिन्ता औँल्याइएको छ। पहिले एक्नेको उपचारलाई प्राथमिकता दिई, चिह्नमाथिको उपचार छाला शान्त भएपछि विचार गर्ने प्रायः मानिन्छ। |
| मेडिकल हेयर रिमुभल (अनुहार) | अन्तराल चाहिन्छ | निकालेको तुरुन्तै नगरी केही दिनदेखि १ हप्ता अनुमानित | सूजनयुक्त भाग छाडेर किरण दिने व्यवस्थापन सामान्य हो, र एक्ने व्यापक रहेको बेला किरण दिने कार्यलाई स्थगन गर्ने निर्णय पनि हुन सक्छ। घामको किरणप्रति संवेदनशीलता हुने खाने औषधि प्रयोग गरिरहेको भए, हेयर रिमुभल गर्ने चिकित्सा संस्थालाई पनि अनिवार्य रूपमा जानकारी दिनुहोस्। |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- दोहोरिने एक्नेलाई चिकित्सा संस्थामा राम्ररी उपचार गर्न चाहनेहरू
- सेता एक्ने वा कमेडो (रोमछिद्रको बन्दता) धेरै भएर निकालेर एकपटक रिसेट गर्न चाहनेहरू
- बजारमा पाइने हेरचाहबाट सुधार महसुस नगरेकाहरू
- चिह्न बन्नुअघि छिटो सूजन नियन्त्रण गर्न चाहनेहरू
- कम डाउनटाइम भएको उपचारबाट सुरु गर्न चाहनेहरू
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- गर्भवती, स्तनपान गराउने, वा गर्भवती हुने सम्भावना भएकाहरू (प्रयोग गर्न मिल्ने औषधिमा सीमा हुने भएकाले अनिवार्य रूपमा पहिले नै जानकारी दिनुहोस्)
- उपचारमा प्रयोग हुने औषधि (लगाउने वा खाने) मा एलर्जीको इतिहास भएकाहरू
- सूजन वा पिप बलियो ठाउँमा निकाल्ने चाहना राख्नेहरू (समय सार्ने निर्णय हुन सक्छ)
- नियमित रूपमा उपचारमा आउन गाह्रो हुनेहरू (खाने-लगाउने औषधि निरन्तरता र मिलानमा आधारित उपचार हो)
- पुरानो रोग वा सेवन गरिरहेको औषधि भएर चिकित्सकले उपयुक्त नमानेकाहरू