आँखामुनिको झोलिएको छाला हटाउने (छाला काट्ने): डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
सुन्निने र नीलडाम १–२ हप्ता अनुमानित हुन्छ। टाँका नखोलेसम्म (लगभग ५–७ दिन) घाउ देखिने सम्भावना बढी हुने भएकाले, चश्मा वा मेकअपले लुकाउने मानिस धेरै छन्।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि १–२ हप्ता अनुमानित (बलियो सुन्निने र नीलडाम पहिलो ३–४ दिनमा उच्च हुन्छ, घाउको रातोपन शान्त हुन केही हप्तादेखि केही महिनासम्म लाग्न सक्छ, व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ) हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया डेस्क कामका लागि टाँका निकालेपछि वा प्रक्रियाको लगभग १ हप्तापछि थाहा नपाइने अवस्थामा पुग्ने मानिस धेरै छन्। ग्राहकसँग भेट्ने वा मानिसका अगाडि देखिनुपर्ने काम भए, नीलडाम हराउने करिब २ हप्ता कुर्दा ढुक्क हुन्छ भन्ने राय पनि छ (घरबाटै काम गर्ने भए केही दिनपछि नै फर्किने मानिस पनि हुन्छन्)। यसमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
एनेस्थेसिया हट्दा हल्का दुखाइ वा तानिएको महसुस हुन सक्छ। सुन्निन थाल्ने भएकाले प्रभावित ठाउँ चिसो पारेर आराम गर्नुहोस्। घाउमा टेप वा मलम लगाइएको हुन सक्छ, आँखा वरिपरि जोडले नरगड्नुहोस्।
सुन्निने र नीलडाम उच्च स्तरतिर बढ्ने समय हो। बिहान सुन्निएको बढी महसुस हुने प्रवृत्ति छ। मुख धुने र नुहाउने बेला प्रभावित ठाउँ बचाउनुहोस्। दुखाइ दिइएको खानको औषधिले नियन्त्रण गर्न सकिने प्रायः हुन्छ।
सुन्निने र नीलडाम सबैभन्दा बढी देखिने समय हो। नीलो-बैजनी दाग तल्लो पलक वा गालामा फैलिन सक्छ। यस समयदेखि बिस्तारै उच्च स्तर घट्न थाल्छ।
टाँका निकाल्ने समयको अनुमान हो (लगभग ५–७ दिन, चिकित्सकको निर्देशनअनुसार)। ठूलो सुन्निएको कम हुन थाल्छ, नीलडाम नीलोदेखि पहेँलोतिर बदलिँदै जान्छ। टाँका निकालेपछि आइ मेकअप गर्ने समय नजिकिन्छ। घाउको रातोपन र तानिएको महसुस भने रहन सक्छ।
नीलडाम लगभग हराइसक्छ, हेर्दा थाहा नपाइने अवस्थामा पुग्ने मानिस धेरै हुन्छ। घाउको रातोपन र हल्का सुन्निएको वा कडापन भने रहन सक्छ, तर मेकअपले ढाक्न सजिलो हुने प्रवृत्ति छ।
साना-साना सुन्निएका ठाउँ शान्त भई स्वाभाविक स्वरूपतिर नजिकिन्छ। घाउको रातोपन बिस्तारै हल्का हुँदै जाने प्रवृत्ति हो। सुन्निएकोका कारण देखिएको दायाँ-बायाँ फरकपन पनि यस समयदेखि मिल्दै जाने प्रायः हुन्छ।
घाउ सेतो र देखिन नमिल्ने भई, तानिएको महसुस पनि हल्का भई नतिजा स्थिर हुनका लागि ३–६ महिना जति एउटा अनुमान हो। घाउ परिपक्व हुने र अन्तिम नतिजामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| सुन्निने (मुख फुलेको जस्तो) | उच्च | प्रक्रियाकै दिनदेखि भोलिपल्टसम्म | बलियो सुन्निने ३–४ दिन, प्रायः १–२ हप्तामा शान्त हुन्छ | सुतेर तेर्सो अवस्थामा रहँदा पनि हुने भएकाले, बिहान उठ्दा बढी महसुस हुने प्रवृत्ति छ। टाउको उठाएर सुत्दा हल्का हुन सजिलो हुन्छ भनिन्छ। |
| नीलडाम (नीलो-कालो दाग) | उच्च | प्रक्रियाकै दिनदेखि दोस्रो दिनसम्म | प्रायः १–२ हप्तामा पहेँलो हुँदै हराउँछ | तल्लो पलक वा गालामा नीलो-बैजनीदेखि पहेँलोसम्मको दागको रूपमा देखिन सक्छ। देखिने मात्रा र क्षेत्रमा व्यक्तिपिच्छे ठूलो फरक हुन्छ। |
| घाउको रातोपन र कडापन | उच्च | प्रक्रिया सकिएलगत्तै | रातोपन प्रायः केही हप्तादेखि केही महिनासम्ममा बिस्तारै कम हुन्छ | परेला मुनिको रेखामा नै रहन्छ, तर समयसँगै सेतो र देखिन नमिल्ने हुँदै जाने प्रवृत्ति छ। निको हुने तरिकामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। |
| तानिएको जस्तो महसुस / असजिलोपन | मध्यम | प्रक्रियापछि केही दिन | प्रायः २–४ हप्ता जति | छाला काटेर सिलाइएको हुनाले हाँस्दा आदिका बेला तानिएको जस्तो महसुस हुन सक्छ। |
| आँखा किचकिच वा सुक्खा हुने (ड्राई आई प्रवृत्ति) | मध्यम | प्रक्रियापछि केही दिन | प्रायः केही दिनदेखि २ हप्ता जति | अस्थायी रूपमा सुक्खा वा किचकिच हुने महसुस हुन सक्छ। लामो समय रहेमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| तल्लो पलक तल झर्ने (बाहिरतिर मोडिने प्रवृत्ति) | कम | प्रक्रियापछि केही दिनदेखि | धेरैजसो केही हप्तामा सुधार हुन्छ, लामो समय रहेमा परामर्श चाहिन्छ | छाला कति काटियो र सुन्निएकोको असरले तल्लो पलक अस्थायी रूपमा तल झरेको देखिन सक्छ। चिन्ता लागे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| मेकअप (आँखा बाहेकको भाग) | भोलिपल्टदेखि केही दिनपछिसम्म | घाउ बचाएर गरे अनुहारको अरू भाग तुलनात्मक रूपमा छिट्टै मिल्ने प्रायः हुन्छ। चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्। |
| आइ मेकअप (आँखा र घाउ वरिपरि) | टाँका निकालेपछि (लगभग प्रक्रियाको ५–७ दिनपछिदेखि) | घाउ स्थिर भएपछि सुरु गर्नुहोस्। नरगड्दै बिस्तारै हटाउनुहोस्। |
| मुख धुने | भोलिपल्टदेखि (प्रभावित ठाउँ नभिजाई)। घाउ सीधै धुन मिल्ने टाँका निकालेपछि हो | सुरुमा आँखा वरिपरि बचाएर, नरगड्नुहोस्। |
| शावर | भोलिपल्टदेखि (अनुहार र प्रभावित ठाउँ नभिजाई भए प्रक्रियाकै दिनदेखि पनि सम्भव) | घाँटीमुनिको शावर छिट्टै लिन मिल्ने प्रायः हुन्छ। अनुहारका लागि चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्। |
| गुनासो (टबमा नुहाउने) | टाँका निकालेपछि र सुन्निएको शान्त भएपछि (लगभग १ हप्तापछि अनुमानित) | रगत सञ्चार बढ्दा सुन्निएको र नीलडाम लामो समय रहन सक्ने भएकाले, सुरुमा नगर्नुहोस्। |
| मद्यपान | प्रक्रियाको लगभग १ हप्तापछि (सुन्निएको र नीलडाम शान्त भएपछि) अनुमानित | रगत सञ्चार बढ्दा सुन्निएको बढ्न सक्ने भएकाले, सुरुमा नगर्नुहोस्। |
| व्यायाम (हल्का व्यायाम पनि) | हल्का व्यायाम प्रक्रियाको लगभग १ हप्तापछि, तीव्र व्यायाम २–३ हप्तापछि अनुमानित | रक्तचाप बढ्दा नीलडाम र सुन्निएको बिग्रन सक्छ। बिस्तारै सुरु गर्नुहोस्। |
| सौना / रक शिला बाथ | प्रक्रियाको २–३ हप्तापछि अनुमानित | धेरै पसिना र रगत सञ्चारले सुन्निएको लामो समय रहन सक्ने भएकाले, पूर्ण रूपमा शान्त भएपछि मात्र गर्नुहोस्। |
| कन्ट्याक्ट लेन्स | प्रक्रियापछि केही दिनदेखि १ हप्ता अनुमानित (चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | लगाउँदा तल्लो पलक तान्नुपर्ने भएकाले घाउमा भार पर्न सक्छ, सुरुमा चश्मा प्रयोग गर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| आइल्यास एक्सटेन्सन / आइल्यास पर्म | प्रक्रियाको २–३ हप्तापछिदेखि अनुमानित (घाउ स्थिर भएपछि) | आँखा वरिपरि छुने प्रक्रिया भएकाले, घाउ शान्त नभएसम्म नगर्नुहोस्। |
| घोप्टो वा छेउतिर फर्केर सुत्ने | सुन्निएको नकम होउन्जेल (लगभग १ हप्ता) सिलानो अवस्थामा सुत्ने सिफारिस गरिन्छ | टाउको उठाएर सुत्दा सुन्निएको हल्का हुन सजिलो हुन्छ भनिन्छ। |
| आँखा जोडले रगड्ने / परागकण जस्ता उत्तेजना | घाउ शान्त नभएसम्म ध्यान दिनुहोस् | आँखा जोडले रगड्ने बानीले घाउ र नतिजामा असर पार्न सक्ने भएकाले नगर्नुहोस्। |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: हल्का. लोकल एनेस्थेसिया (सुई लगाउँदा हल्का पिच्च दुखाइ महसुस हुन सक्छ)। कतिपय संस्थामा नसाबाट दिइने एनेस्थेसिया (झ्याप्प निदाएजस्तो अवस्थामा प्रक्रिया गराउन सकिने) पनि सँगै प्रयोग गर्ने हुन्छ। एनेस्थेसियाको तरिकाबारे जाँचको बेला बुझ्नुहोस्। प्रक्रियाको समयमा लोकल एनेस्थेसिया (आवश्यक भए नसाबाट दिइने एनेस्थेसिया पनि) प्रयोग गरिने भएकाले, दुखाइ लगभग महसुस नहुने प्रायः हुन्छ। प्रक्रियापछि एनेस्थेसिया हट्दा तानिएको जस्तो हल्का दुखाइ हुन सक्छ, तर दिइने दुखाइ कम गर्ने औषधिले नियन्त्रण गर्न सकिने प्रायः हुन्छ। बलियो दुखाइ लामो समय रहेमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- प्रक्रियापछि ४८–७२ घण्टा बारम्बार चिसो पारेर, सुन्निएको र नीलडामको उच्च स्तर हल्का बनाउनुहोस् (धेरै चिसो नबनाउनुहोस्, फ्रस्टबाइट नहोस् भनेर आइस प्याक कपडाले बेर्नुहोस्)।
- सुत्दा तकिया उचाइमा राखी टाउको मुटुभन्दा माथि राख्नुहोस्, जसले सुन्निएको जम्मा हुनबाट रोक्छ।
- पहिलो १–२ हप्तामा मद्यपान, तीव्र व्यायाम, सौना, लामो समय नुहाउने जस्ता रगत सञ्चार बढाउने कामहरू नगर्नुहोस्।
- नुनको मात्रा धेरै नखाई, पानी उचित मात्रामा पिएर सुन्निएको व्यवस्थापन गर्नुहोस्।
- दिइएको खानको औषधि, आँखाको थोपा र मलम निर्देशनअनुसार प्रयोग गरी घाउलाई सफा राख्नुहोस्।
- आँखा जोडले नरगड्ने, प्रभावित ठाउँमा धेरै नछुने गरी घाउमा उत्तेजना कम गर्नुहोस्।
- धुम्रपानले रगत प्रवाहमा असर गरी घाउ निको हुनमा प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले, सकेसम्म नगर्न सिफारिस गरिन्छ।
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- नीलडाम र सुन्निएको अपेक्षाभन्दा बढी वा लामो समय रहन सक्छ (व्यक्तिपिच्छे ठूलो फरक हुने भाग हो)
- सुन्निएको हराउने तरिका र छाला काटिएको मात्राको फरकले, दायाँ-बायाँ असमानता (नतिजामा फरकपन) हुन सक्छ
- तल्लो पलक बाहिरतिर मोडिने वा सेतो भाग धेरै देखिने (retraction) जस्ता, छाला काटिएको मात्रा र प्रक्रियाअनुसार हुन सक्ने परिवर्तनहरू छन्
- घाउ देखिने, रातोपन वा कडापन लामो समय रहने, विरलै केलोइड वा हाइपरट्रोफिक स्कार हुन सक्छ
- ड्राई आई प्रवृत्ति, आँखा किचकिच हुने, आँसु नआउने जस्ता अस्थायी लक्षण हुन सक्छ
- संक्रमण वा रक्तसंचय (हिमाटोमा) जस्ता, दर कम भए पनि सर्जरीसँग सामान्यतया जोडिने जटिलताहरू हुन सक्छन्
- कन्जन्क्टिभाको सुन्निएको (edema) वा आँखीभौंको जरामा अस्थायी असजिलोपन हुन सक्छ
- नतिजा र झोलिएको कति हराउँछ भन्नेमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, असर वा दिगोपनको ग्यारेन्टी हुँदैन। उपयुक्तता, जोखिम र अन्तिम निर्णय अनिवार्य रूपमा चिकित्सकको जाँचबाट मात्र गर्नुहोस्।
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
विवाह वा फोटोसुट जस्तो महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम भए, कम्तीमा १ महिना अगाडि, सकेसम्म २–३ महिना अगाडि नै गर्दा सुन्निएको, नीलडाम र घाउको रातोपन शान्त हुन सजिलो हुने भएकाले ढुक्क हुन्छ। समय राखेर तालिका बनाउन सिफारिस गरिन्छ। उही स्थानमा फेरि सर्जरी वा सुधार गर्नुपर्दा, सुन्निएको र घाउ पूर्ण रूपमा शान्त हुने प्रक्रियाको ६ महिनापछि एउटा अनुमान हो। तन्तुको अवस्था हेरेर चिकित्सकले समय निर्णय गर्छन्।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| बोटक्स इन्जेक्सन (आँखाको कुना, निधार आदि) | अन्तराल चाहिन्छ | सुन्निएको शान्त हुने करिब २ हप्ता राख्नु उपयुक्त हो | उही दिन वा लगत्तै गर्दा सुन्निएकोको असरले इन्जेक्सनको मात्रा र असरको मूल्याङ्कन गाह्रो हुन्छ, र नीलडामको पहिचान पनि गाह्रो हुने भएकाले, समय छुट्याउनु सामान्य चलन हो। |
| हायलुरोनिक एसिड (फिलर) इन्जेक्सन (आँखामुनि, गाला) | अन्तराल चाहिन्छ | प्रक्रियाको २ हप्तादेखि १ महिनापछि अनुमानित | सर्जरी गरेको ठाउँमा सुन्निएको रहेसम्म नतिजाको मूल्याङ्कन गाह्रो हुन्छ, र इन्जेक्सन गर्ने स्थानको निर्णय पनि बदलिन सक्ने भएकाले, शान्त भएपछि गर्नु राम्रो मानिन्छ। |
| लेजर / लाइट उपचार (आँखा वरिपरि) | अन्तराल चाहिन्छ | घाउ स्थिर हुने प्रक्रियाको ४ हप्तापछिदेखि अनुमानित | चिरिएको ठाउँमा तापको उत्तेजना पुग्दा घाउ निको हुने र पिग्मेन्टेसनमा असर पर्न सक्ने भएकाले, घाउ शान्त भएपछि मात्र गरिन्छ। |
| माथिल्लो पलकको सर्जरी (डबल आइलिड / माथिल्लो पलक) | अन्तराल चाहिन्छ | उही दिन गर्ने कि नगर्ने चिकित्सकको निर्णयमा भर पर्छ। छुट्टाछुट्टै गर्ने भए एउटाको सुन्निएको हराएपछि | एकैसाथ गर्न सकिने अवस्था पनि हुन्छ, तर सुन्निएको खप्टिँदा डाउनटाइम लामो हुन सक्ने भएकाले, उपयुक्तता र तालिका चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| नचिरी आँखामुनिको कालो घेरा हटाउने (कन्जन्क्टिभाबाट बोसो झिक्ने) | उही दिन मिल्छ | चिकित्सकले उपयुक्तता निर्णय गर्छन् | छाला झोलिएको र बोसो दुवै सुन्निएको भए, एकैसाथ गर्ने पनि हुन्छ। सर्जरीको क्षेत्र फराकिलो हुँदा डाउनटाइम लामो हुने प्रवृत्ति हुन्छ। |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- तल्लो पलकको छाला झोलिएको, साना चाउरी वा अतिरिक्त बोसो चिन्ता लाग्ने व्यक्ति
- आँखामुनिको कालो घेरा वा सुन्निएको र छाला झोलिएको दुवै एकसाथ भएको व्यक्ति
- १–२ हप्ताको डाउनटाइम व्यवस्था गर्न सक्ने व्यक्ति
- घाउ, नतिजाको क्रम र जोखिम बुझेर चिकित्सकसँग राम्रोसँग परामर्श गर्न चाहने व्यक्ति
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम (विवाह, फोटोसुट, अन्तर्वार्ता आदि) २–३ हप्ताभित्र भएको व्यक्ति
- डाउनटाइम बिल्कुलै लिन नसक्ने व्यक्ति
- गम्भीर आँखा सुक्खापन (ड्राई आई) वा आँखा रोग नियन्त्रणमा नभएको व्यक्ति
- रगत बग्ने प्रवृत्ति भएको, एन्टिकोआगुलेन्ट औषधि रोक्न नसक्ने जस्ता समग्र स्वास्थ्य अवस्थामा चिन्ता भएको व्यक्ति (चिकित्सकको निर्णय आवश्यक)
- गर्भवती वा स्तनपान गराइरहेको व्यक्ति (समयबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्)
- केलोइड प्रवृत्ति भई घाउबारे धेरै चिन्तित व्यक्ति (उपयुक्तता चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्)