पलक झरेको (टोसिस) सुधार्ने सर्जरी: डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
माथिल्लो पलकको सुन्निने-नीलडामको अनुमान १–२ हप्ता। बलियो सुन्निने ३–४ दिन, टाँका करिब १ हप्तामा निकालिन्छ। चस्मा वा मास्कले लुकाउन सजिलो हुने प्रवृत्ति (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि १–२ हप्ता (बलियो सुन्निने-नीलडाम पहिलो ३–४ दिन अनुमानित। स्वाभाविक देखिनसम्म १–३ महिना, घाउको रातोपन शान्त हुनसम्म ३–६ महिना जति सोच्दा ढुक्क हुन्छ) हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया बसेर गर्ने डेस्क काम टाँका निकालेपछि (करिब ७ दिन) फर्कन सजिलो हुन्छ; धेरै बिदा लिन नसक्नेहरूले ३–४ दिनमा चस्मा लगाएर फर्कने विकल्प पनि रोज्छन्। ग्राहकसँग भेट्ने वा फोटो खिच्ने काम भने नीलडाम शान्त हुने करिब २ हप्ता जति सोच्दा ढुक्क हुन्छ। रिकभरीमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले, टाँका निकाल्न जाने दिनसमेत समावेश गरी फराकिलो समय-तालिका बनाउन सिफारिस गरिन्छ। लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
एनेस्थेसियाको असर हट्दा भारीपन वा हल्का दुखाइ महसुस हुन सक्छ। सुन्निने सुरु हुन्छ र माथिल्लो पलक बाक्लो जस्तो हुन्छ। चिसो सेकाइ गर्दै आराम गर्नुहोस्। आँखालाई धेरै प्रयोग नगर्नुहोस्, र सुत्दा तकिया अलि उच्च राख्दा सुन्निने कम हुन मद्दत गर्न सक्छ। रगत बग्ने वा बलियो दुखाइ जस्ता चिन्ता लाग्ने लक्षण देखिए चिकित्सा संस्थामा सम्पर्क गर्नुहोस्।
सुन्निने र नीलडाम उच्चतम नजिक पुग्छ। आँखा खोल्न गाह्रो हुन सक्छ, र तानिएको वा बन्द गर्न गाह्रो महसुस हुन सक्छ। सनग्लास, चस्मा र मास्कले लुकाउन सजिलो समय हो। चिसो सेकाइ जारी राख्नुहोस् र पलकलाई जोडले नरगड्नुहोस्।
बलियो सुन्निने बिस्तारै कम हुन थाल्ने समय हो धेरैका लागि। नीलडाम निलो-बैजनी देखिन सक्छ, तर यहाँदेखि हराउनतर्फ जाने प्रवृत्ति हुन्छ। आराम र चिसो सेकाइ जारी राख्नुहोस्, र रगत प्रवाह बढाउने काम नगर्नुहोस्।
टाँका निकाल्ने समय हो (धागोको प्रकारअनुसार फरक हुन्छ)। ठूलो सुन्निने कम हुन्छ र चस्मा लगाएर स्वाभाविक रूपमा हिँडडुल गर्न सक्नेहरू बढ्छन्। नीलडाम पहेँलो हुँदै कम हुने प्रवृत्ति हुन्छ। डेस्क कामतर्फ फर्कन सजिलो हुने समय हो, तर रिकभरीमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
नीलडाम लगभग हराइसक्छ र मेकअपले लुकाउन सकिने स्तरमा आउँछ धेरैका लागि। अझै हल्का सुन्निने वा दायाँ-बायाँ फरक बाँकी रहन सक्छ, तर मानिसका अगाडि आउन सजिलो हुँदै जान्छ।
देखिने सुन्निने लगभग शान्त हुन्छ र डबल आइलिडको चौडाइ तथा आँखा खुल्ने अवस्था मिल्दै जाने प्रवृत्ति हुन्छ। घाउको रातोपन भने अझै केही समय बाँकी रहन सक्छ।
घाउ सेतो र कम देखिने हुँदै आउँछ, र खुल्ने अवस्था तथा डबल आइलिडको रेखा स्थिर हुने समय हो। अन्तिम नतिजा यही समयमा मूल्याङ्कन गरिन्छ। बाँकी रहने तरिका र नतिजा व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले, चिन्ता लागेको कुरा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| सुन्निने (माथिल्लो पलकको सुन्निएको भाव) | उच्च | उही दिन देखि भोलिपल्टसम्म | बलियो सुन्निने ३–४ दिन, स्वाभाविक हुनसम्म १–२ हप्ता अनुमानित | दायाँ-बायाँ फरक देखिन सक्छ, तर धेरैजसो समयसँगै मिल्दै जाने प्रवृत्ति हुन्छ। देखिने तरिका व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। |
| नीलडाम (निलो-कालो दाग) | मध्यम | उही दिन देखि २ दिनपछिसम्म | करिब १–२ हप्ता (पहेँलो हुँदै हराउने प्रवृत्ति) | पलकबाट गालासम्म फैलिन सक्छ। शरीरको बनावट र रगत नलीको स्थानअनुसार देखिने तरिका व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। |
| घाउको रातोपन र तानिएको महसुस | उच्च | उही दिन | रातोपन केही हप्ता, रेखाको दाग केही महिनामा कम देखिने प्रवृत्ति | प्रायः डबल आइलिडको रेखा अनुसार चिरा गरिन्छ, र घाउ समयसँगै कम देखिने प्रवृत्ति हुन्छ, तर बाँकी रहने तरिका व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। |
| खस्रो महसुस, सुक्खापन, पोल्ने जस्तो महसुस | मध्यम | उही दिन देखि केही दिनसम्म | केही दिन देखि करिब २ हप्तासम्म | आँखा खुल्न सजिलो हुँदा, केही समयका लागि सुक्खापन वा केही अड्किए जस्तो महसुस हुन सक्छ। थोपाको औषधिले शान्त पार्नु सामान्य हो। |
| तानिएर बन्द गर्न गाह्रो / धेरै खुला जस्तो देखिने भाव | मध्यम | उही दिन देखि १ हप्तासम्म | सुन्निएको कम हुँदै शान्त हुने प्रवृत्ति (१–३ महिना) | सुन्निएको समयमा धेरै खुला जस्तो देखिन सक्छ। अन्तिम खुलाइको अवस्था सुन्निएको कम भएपछि मात्र मूल्याङ्कन गरिन्छ। |
| डबल आइलिडको फर्किएको भाव वा फराकिलो देखिने महसुस | मध्यम | अपरेसनपछि तुरुन्तै | १–३ महिनामा स्वाभाविक हुने प्रवृत्ति | सुन्निएकाले डबल आइलिडको चौडाइ फराकिलो देखिन्छ, तर शान्त भएपछि प्रायः मिल्दै जान्छ। |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| मेकअप (आँखा वरिपरि) | टाँका निकालेपछि, घाउ शान्त भएपछि (अपरेसनको करिब १ हप्तापछि) | आँखाबाहेकको मेकअप भोलिपल्टदेखि नै गर्न सकिने प्रायः हुन्छ, तर घाउ वरिपरिको लागि चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्। |
| अनुहार धुने | भोलिपल्टदेखि आँखा वरिपरि छोडेर बिस्तारै। घाउ सिधै रगड्नु टाँका निकालेपछि | जोडले नरगड्नुहोस्, थपथपाएर मात्र। भिजाउन मिल्ने भाग निर्देशन अनुसार जाँच्नुहोस्। |
| शावर | उही दिन देखि भोलिपल्टसम्म (अनुहार नभिजाई घाँटीमुनि) | अनुहार र आँखा वरिपरि केही दिन जोगाउन भनिने पनि हुन्छ। निर्देशन पालना गर्नुहोस्। |
| स्नान (टबमा) | टाँका निकालेपछि, सुन्निएको शान्त भएपछि (अपरेसनको करिब १ हप्तापछि) | रक्तसञ्चार बढेमा सुन्निने-नीलडाम लामो समय रहन सक्ने भएकाले, त्यसअघि शावरले मात्र चलाउँदा ढुक्क हुन्छ। |
| मद्यपान | सुन्निने-नीलडाम शान्त हुने करिब १ हप्तादेखि थोरै मात्रामा | रक्तप्रवाह बढी सुन्निने-नीलडाम बिग्रन सक्ने भएकाले, अपरेसनपछि केही दिन कम गर्नुहोस्। |
| व्यायाम (हल्का व्यायाम, जिम) | १–२ हप्तापछिदेखि हल्का कुरा क्रमशः | जोडदार व्यायाम वा जोर लगाउने चालले सुन्निने-रगत बग्न सक्ने भएकाले, २ हप्तापछि अनुमानित हो। |
| सौना, इशियागामु (ग्रिल बाथ) | २–३ हप्तापछिदेखि | उच्च तापले रक्तसञ्चार बढेर सुन्निने फेरि आउन सक्ने भएकाले, पूर्ण शान्त भएपछि मात्र। |
| कन्ट्याक्ट लेन्स | टाँका निकालेपछि, घाउ र सुन्निएको शान्त भएपछि (अपरेसनको करिब १–२ हप्तापछि) | लगाउँदा पलक तान्ने चालले घाउमा भार पर्छ। यो अवधिमा चस्मा लगाउनुहोस्, र फेरि सुरु गर्ने समय चिकित्सकसँग जाँच्नुहोस्। |
| आइल्यास एक्सटेन्सन, आइल्यास पर्म | घाउ स्थिर हुने अपरेसनको १ महिनापछिदेखि | प्रक्रियाको समयमा पलकमा छुने-तान्ने काम हुने भएकाले, राम्ररी शान्त भएपछि मात्र। |
| पेट टेकेर वा छेउतिर सुत्ने | सुन्निएको शान्त नभएसम्म (केही दिनदेखि १ हप्तासम्म) उत्तानो परेर तकिया उच्च राखेर सुत्नुहोस् | अनुहारमा दबाब र सुन्निने रोक्नका लागि हो। |
| आँखा जोडले रगड्ने, जोर लगाउने चाल | टाँका निकालेपछि पनि केही समय बिस्तारै | सिलाएर कसेको भागमा भार नपरोस् भनेर, नरगड्ने र भारी सामान अचानक नउठाउने ध्यान दिनुहोस्। |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: हल्का. लोकल एनेस्थेसिया आधारभूत हो। तनाव कम गर्न सहयोगी हुने खालको नाइट्रस अक्साइड वा शिरामार्गे एनेस्थेसिया (शामक) पनि थप्न सकिने अवस्था हुन सक्छ, तर यो चिकित्सा संस्थाको नीतिअनुसार फरक हुन्छ। इच्छा र भएका रोगहरूसमेत पहिल्यै परामर्श गर्नुहोस्। अपरेसनको समयमा लोकल एनेस्थेसियाको असर भएकाले बलियो दुखाइ महसुस हुन गाह्रो हुन्छ, तर एनेस्थेसियाको सुई लगाउँदा चिलाएको जस्तो हल्का दुखाइ हुन्छ। अपरेसनपछि सुस्त दुखाइ वा भारीपन उही दिनदेखि २ दिनसम्म रहन सक्छ, र यो प्रायः दिइने दुखाइ कम गर्ने औषधिले नियन्त्रण गर्न सकिने दायरामा हुन्छ। दुखाइ महसुस हुने तरिका व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- अपरेसनपछि ४८–७२ घण्टा सफा आइस प्याक आदिले नियमित चिसो सेकाइ गर्नुहोस् (धेरै चिसो नहुनुहोस् र सिधै नछोइकन तौलिया माथिबाट)।
- सुत्दा तकिया उच्च राखेर टाउको उठाई, पलकमा सुन्निने नथुपारिनुहोस्।
- अपरेसनपछि केही दिन मद्यपान, जोडदार व्यायाम, लामो स्नान, सौना जस्ता रक्तसञ्चार बढाउने काम कम गर्नुहोस्।
- नुन र मद्यपान कम गर्दै, पानी र पोषण (प्रोटिन, भिटामिन) पर्याप्त लिनुहोस्।
- आँखा जोडले नरगड्ने, पेट टेकेर नसुत्ने गरेर पलकमा उत्तेजना र दबाब कम गर्नुहोस्।
- दिइएको औषधि र थोपा निर्देशनअनुसार प्रयोग गर्नुहोस्, आफैँले निर्णय गरी बीचमा नरोक्नुहोस्।
- सुन्निने लामो समय रहे वा दायाँ-बायाँ फरक बलियो भए, ढिलो नगरी सम्बन्धित चिकित्सा संस्थामा सम्पर्क गर्नुहोस्।
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- दायाँ-बायाँ फरक (आँखा खुल्ने अवस्था वा डबल आइलिडको चौडाइको फरक) हुन सक्छ, र स्तरअनुसार सुधार सर्जरी विचार गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
- आँखा खुल्ने अपेक्षाभन्दा कम (कम सुधार) वा बढी खुल्ने (धेरै सुधार) हुन सक्छ, र पुनः मिलाउन आवश्यक हुन सक्छ।
- ड्राई आई, केही अड्किए जस्तो महसुस, पोल्ने जस्तो महसुस हुन सक्छ। आँखा खुल्न सजिलो हुँदा, अस्थायी वा निरन्तर सुक्खापन महसुस हुन सक्छ।
- नीलडाम, रक्त जम्मा हुने, संक्रमण, घाउको रातोपन वा कडापन बाँकी रहन सक्छ।
- डबल आइलिडको रेखामा दायाँ-बायाँ फरक वा फर्किएको भाव, पलकको खाडल, परेलीको दिशामा परिवर्तन हुन सक्छ।
- बन्द गर्न गाह्रो (आँखा पूर्ण बन्द नहुने) ले सुत्दा सुक्खापन वा कर्नियामा भार पर्न सक्छ।
- एकदम विरलै, एनेस्थेसियासम्बन्धी प्रतिक्रिया वा अपरेसनपछि रगत बलियो बग्ने हुन सक्छ, र तुरुन्त उपचार आवश्यक हुन सक्छ।
- असर र नतिजामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, र उमेर बढ्दै जाँदा फेरि खुकुलो हुने सम्भावना पनि हुन्छ।
- माथि उल्लेखित सामान्यतया रिपोर्ट गरिने जोखिमहरू हुन्, र स्वास्थ्य अवस्था तथा आँखाको स्थितिअनुसार उपयुक्तता र हुने सम्भावना फरक हुन्छ। चिन्ता लाग्ने लक्षण देखिए आफैँ निर्णय नगरी प्रक्रिया गराएको चिकित्सा संस्थामा परामर्श लिनुहोस्।
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
विवाह वा फोटो खिच्ने जस्तो कार्यक्रम भएमा, सुन्निने-नीलडाम र घाउको रातोपन शान्त हुनेसम्म हिसाब गरी, कम्तीमा १–२ महिना अघि, सकिन्छ भने ३ महिनाभन्दा बढी अघि नै गराउँदा ढुक्क हुन्छ। रिकभरीमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले फराकिलो योजना बनाउन सिफारिस गरिन्छ। उही टोसिस सुधार सर्जरीको पुनः सर्जरी वा सुधार, तन्तु पूर्ण रूपमा रिकभर हुने ३–६ महिनापछि अनुमानित हो। सुन्निने र दायाँ-बायाँ फरक समयसँगै मिल्दै जाने प्रायः भएकाले, हतार नगरी नतिजा हेरेर मात्र चिकित्सकसँग विचार गर्नुहोस्।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| डबल आइलिड (चिरेर वा टाँका गाडेर) | उही दिन मिल्छ | उही दिन एकैसाथ गर्नु प्रायः हुन्छ (चिकित्सकको निर्णयअनुसार फरक हुन्छ) | उही माथिल्लो पलकमा गरिने भएकाले, डबल आइलिडको रेखा मिलाउँदै टोसिस उपचार गर्न सकिने संयोजन हो। उही दिन एकैसाथ डाउनटाइम केन्द्रित गर्नु प्रायः भए पनि, उपयुक्तता र डिजाइन चिकित्सकले समग्र रूपमा निर्णय गर्छन्। |
| माथिल्लो पलकको झोलिएको छाला हटाउने र आइब्रोमुनि चिरेर गरिने लिफ्ट | अन्तराल चाहिन्छ | उही दिन देखि परामर्श आवश्यक (उही स्थान खप्ट्याउने भए चिकित्सकको निर्णय, फरक भए रिकभरीपछि) | उही माथिल्लो पलक वरिपरिको सर्जरी भएकाले उही दिन संयोजन गरिने पनि हुन्छ, तर सुन्निने र दायाँ-बायाँ फरकको मूल्याङ्कन गाह्रो हुन सक्छ। छुट्टाछुट्टै गर्ने भए अघिल्लो सर्जरी शान्त भएपछि (केही हप्ता देखि केही महिना अनुमानित) चिकित्सकसँग परामर्श गरी निर्णय गरिन्छ। |
| बोटक्स इन्जेक्सन (निधार, दुई आँखा बीचको भाग आदि) | अन्तराल चाहिन्छ | सर्जरीको सुन्निएको कम हुने २–४ हप्तापछि अनुमानित | निधारमा दिइने इन्जेक्सनले आइब्रो वा पलकको स्थानमा असर पार्न सक्ने भएकाले, आँखा खुल्ने अवस्था स्थिर भएपछि गर्नु सुरक्षित हुन्छ। पहिल्यै इन्जेक्सन लिइसकेको भए पनि, असर शान्त भएपछि सर्जरीको मिति तय गर्दा मूल्याङ्कन गर्न सजिलो हुन्छ। |
| आँखा वरिपरि हायलुरोनिक एसिड आदिको इन्जेक्सन | अन्तराल चाहिन्छ | सर्जरीको सुन्निएको शान्त हुने २–४ हप्तापछि (उही स्थान भए १–३ महिना) अनुमानित | सर्जरीको लगत्तै सुन्निएकाले नतिजा मूल्याङ्कन गर्न गाह्रो हुने भएकाले, आँखा खुल्ने अवस्था र रेखा स्थिर भएपछि मिहिन मिलाउने इन्जेक्सन गर्नु सामान्य हो। टाढाको स्थानमा इन्जेक्सन भए अन्तराल छोट्याउन सजिलो हुने पनि हुन्छ। |
| आँखा वरिपरिको लेजर वा HIFU जस्ता मेसिन उपचार | अन्तराल चाहिन्छ | १–३ महिनापछि अनुमानित | चिरेको घाउ शान्त हुनुअघि ताप वा उत्तेजना दिँदा भार पर्छ। घाउ र सुन्निएको पूर्ण रिकभर भएपछि गर्दा ढुक्क हुन्छ, र आँखा वरिपरि विशेष गरी सावधानीपूर्वक अन्तराल राखिन्छ। |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- माथिल्लो पलक झरेर आँखा खुल्न गाह्रो भई निद्रा लागेको जस्तो देखिने कुरा चिन्ता लाग्ने व्यक्ति
- कालो नानीमाथि पलकले ढाकेर दृष्टि साँघुरो भए जस्तो महसुस हुने व्यक्ति
- निधार वा चिउँडो उठाएर हेर्ने बानी भई निधारको चाउरी वा काँधको दुखाइ चिन्ता लाग्ने व्यक्ति
- सुन्निएको शान्त नहुँदासम्मको बिदा र जाँच (टाँका निकाल्नेजस्ता) मिलाउन सक्ने व्यक्ति
- नतिजामा व्यक्तिपिच्छे फरक र दायाँ-बायाँ फरक हुनसक्ने कुरा बुझेर, चिकित्सकसँग राम्ररी परामर्श गरी निर्णय गर्न चाहने व्यक्ति
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- गम्भीर ड्राई आई वा आँखाको सतहमा पुरानो रोग भई लक्षण बिग्रने डर भएको व्यक्ति (चिकित्सकको सावधानीपूर्ण जाँच आवश्यक)
- गर्भवती वा स्तनपान गराउने व्यक्ति (समय सारेर गर्नु सामान्य हो)
- रगत बग्न रोक्न गाह्रो बनाउने औषधि सेवन गरिरहेको र औषधि रोक्ने मिलान गर्न नसक्ने व्यक्ति
- नियन्त्रणमा नआएको पुरानो रोग (उच्च रक्तचाप, मधुमेह आदि) भएको व्यक्ति (पहिल्यै मूल्याङ्कन आवश्यक)
- नजिकैको महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम (विवाह, फोटो खिच्ने आदि) आइरहेको र डाउनटाइम मिलाउन नसक्ने व्यक्ति
- सुन्निने वा दायाँ-बायाँ फरक कुनै पनि हालतमा सहन नसक्ने र नतिजामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुने कुरा स्वीकार्न नसक्ने व्यक्ति