顎プロテーゼ: डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
सुन्निएको पिक २–३ दिनमा हुन्छ, ठूलो सुन्निएको १–२ हप्तामा शान्त हुने अनुमान छ। टेप फिक्सेसन ३ दिनदेखि १ हप्तासम्म गरिन्छ, र चिउँडो मास्कले लुकाउन सजिलो भाग मानिन्छ।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि १–२ हप्ता अनुमानित (सुन्निएको पिक २–३ दिनमा, टेप फिक्सेसन ३ दिनदेखि १ हप्तासम्म। सुन्निएको पूर्ण रूपमा हटेर आकार निश्चित हुन १–३ महिना लाग्ने मानिन्छ) हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया मास्क लगाउन मिल्ने कामको हकमा ३ दिनदेखि १ हप्तासम्मको बीचमा फर्कने मानिस धेरै हुन्छन्। फिक्सेसन गरिएका दिनहरूमा टेलीवर्क वा बिदा लिँदा ढुक्क हुन्छ, र मानिसका अगाडि आउनुपर्ने काम भए फिक्सेसन खुल्ने करिब १ हप्ता एउटा अनुमान हो। सुन्निने तरिकामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
शल्यक्रिया ३०–६० मिनेटजति लाग्ने अनुमान छ। एनेस्थेसिया हटेपछि सुस्त दुखाइ हुन सक्ने भएकाले, सिफारिस गरिएको दुखाइ कम गर्ने औषधिले व्यवस्थापन गरिन्छ। इम्प्लान्ट नखस्कियोस् भनेर चिउँडोमा टेपले फिक्सेसन गरिन्छ। खाना एनेस्थेसियाको असर हटेपछि तातो, कडा र जलनकारी नखाई नरम खाना खानुपर्छ। मुखवासले मुखभित्र सफा राख्न सल्लाह दिइने सामान्य हो।
सुन्निएको बलियो देखिने समय हो। चिउँडोमुनि नीलडाम पनि देखिन सक्छ। टाउको उठाएर सुत्ने र टाउकोमाथिको भाग अत्यधिक न्यानो नबनाउने जस्ता कुराले सुन्निएको कम गर्न मद्दत गर्छ भनिन्छ। फिक्सेसन निर्देशनअनुसार जारी राख्नुहोस्। डेस्क वर्क वा टेलीवर्क भए फेरि सुरु गर्ने मानिस पनि हुन्छन्, तर जोड नगर्नुहोस्।
सुन्निएको पिक पार गरेर बिस्तारै कम हुन थाल्ने प्रायः हुने समय हो। कतिपय संस्थामा यही समयतिर टेप फिक्सेसन खुल्ने पनि हुन्छ (फिक्सेसनको अवधि ३ दिनदेखि १ हप्तासम्म संस्थाअनुसार फरक हुन्छ)। खाना अझै नरम खाना नै मुख्य राखी, चिराको ठाउँमा जोडले नथिचाउनुहोस्।
ठूलो सुन्निएको धेरै हदसम्म शान्त भई फिक्सेसन पनि खुल्ने प्रायः हुने समय हो। मास्क फुकाल्दा पनि सुन्निएको स्पष्ट नदेखिने मानिस बढ्दै जान्छन्, र काम वा पढाइमा पूर्ण रूपमा फर्कने एउटा अनुमान हो। मुखभित्रको घाउ पनि निको हुँदै गई खानाको प्रतिबन्ध खुकुलो हुँदै जान्छ।
देखिने सुन्निएको धेरै हदसम्म कम भई नीलडाम पनि हल्का हुँदै जाने प्रायः हुने समय हो। सुन्निएको कारण आकार अझै अलि अस्पष्ट देखिन सक्छ, तर दैनिक जीवन लगभग सामान्यमा फर्कने मानिस धेरै हुन्छन्।
हल्का सुन्निएको मात्र बाँकी रहने र चिउँडोको आकार देखिन थाल्ने समय हो। हल्का व्यायाम फेरि सुरु गर्ने अनुमान पनि यही हो। चिउँडोमा जोडले थिच्ने, घोप्टो परेर सुत्ने, हात-चिउँडोमा टेको लगाउने जस्ता दबाब अझै नगर्दा ढुक्क हुन्छ भनिन्छ।
सुन्निएको पूर्ण रूपमा हटेर आकार निश्चित हुने पूर्ण नतिजाको अनुमानित समय हो। सुन्न नहुने र महसुस कम हुने लक्षण पनि धेरैजसो सुधार हुने प्रवृत्तितिर जाने मानिन्छ। दायाँ-बायाँ फरक वा आकारमा चिन्ता भए, यही समयको जाँचमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नु उपयुक्त हुन्छ। पूर्ण नतिजासम्म पुग्ने अवधिमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| सुन्निने (चिउँडोदेखि चिउँडोमुनि) | उच्च | प्रक्रियापछि तुरुन्तै | पिक २–३ दिन, ठूलो सुन्निएको १–२ हप्ता | चिउँडोदेखि चिउँडोमुनिसम्म सुन्निने देखिन्छ। पिक कटेपछि बिस्तारै कम हुन्छ, तर हल्का सुन्निएको जस्तो लक्षण १–३ महिनासम्म रहन सक्छ। |
| नीलडाम (कालो-नीलो दाग) | मध्यम | प्रक्रियाकै दिनदेखि केही दिनसम्म | १–२ हप्ता | चिउँडोमात्र नभई गुरुत्वाकर्षणले चिउँडोमुनिदेखि घाँटीसम्म पनि फैलिन सक्छ। समयसँगै पहेँलो रङमा परिवर्तन भई हट्दै जाने सामान्य हो। |
| दुखाइ र थिचिएको महसुस | उच्च | एनेस्थेसिया हटेपछिदेखि केही दिनसम्म | केही दिनदेखि १ हप्तासम्म | एनेस्थेसिया हटेपछि सुस्त दुखाइ वा थिचिएको जस्तो महसुस हुन सक्छ, तर सिफारिस गरिएको दुखाइ कम गर्ने औषधिले नियन्त्रण गर्न मिल्ने स्तरको हुने प्रायः मानिन्छ। |
| चिउँडोमा सुन्न नहुने / महसुस कम हुने | मध्यम | प्रक्रियापछि तुरुन्तैदेखि | केही हप्तादेखि केही महिनासम्म | चिउँडोको महसुस सञ्चालन गर्ने स्नायु (मेन्टल नर्भ) को नजिक काम गरिने भएकाले, अस्थायी रूपमा सुन्न नहुने वा महसुस कम हुन सक्छ। धेरैजसो बिस्तारै सुधार हुने मानिन्छ, तर लामो समय रहेमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| मुख खोल्न गाह्रो / तानिएको महसुस | मध्यम | प्रक्रियापछि तुरुन्तैदेखि | १–२ हप्ता | मुखभित्र चिरा लगाइने भएकाले, ठूलो मुख खोल्दा वा बोल्दा तानिएको महसुस हुन सक्छ। खाना खाने र कुरा गर्नमा असर पार्ने स्तरको लक्षण बिस्तारै कम हुने प्रवृत्ति छ। |
| मुखभित्रको घाउ र असजिलो महसुस | उच्च | प्रक्रियापछि तुरुन्तै | १–२ हप्ता (श्लेष्मा झिल्लीको घाउ चाँडै निको हुने प्रवृत्ति छ) | चिराको ठाउँ मुखभित्र भएकाले बाहिरबाट देखिँदैन। बग्ने टाँकाले सिलाइ गरिने प्रायः हुन्छ, त्यस्तो अवस्थामा टाँका निकाल्नु पर्दैन। खाना छोइँदा पोल्न सक्छ। |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| टेप र ब्यान्डद्वारा फिक्सेसन | ३ दिनदेखि १ हप्तासम्म निर्देशनअनुसार जारी राख्नुहोस् | इम्प्लान्ट नखस्कियोस् भनेर महत्त्वपूर्ण अवधि हो। फिक्सेसनको अवधि र तरिका संस्थाअनुसार फरक हुने भएकाले, आफैँ निर्णय गरी नफुकाई निर्देशन पालना गर्नुहोस्। |
| खाना | प्रक्रियाकै दिनदेखि सम्भव (नरम खानामात्र) / सामान्य खाना १–२ हप्तापछि अनुमानित | मुखभित्र चिराको ठाउँ भएकाले, तातो, कडा र पिरो खाना केही दिनदेखि १ हप्तासम्म नखाँदा ढुक्क हुन्छ। ठूलो मुख खोल्नुपर्ने खाना पनि अहिलेलाई कम गर्नुहोस्। |
| दाँत माझ्ने र कुल्ला गर्ने | प्रक्रियाकै दिनदेखि (चिराको ठाउँ छोडेर बिस्तारै) | संक्रमण रोकथामका लागि मुखभित्र सफा राख्नु महत्त्वपूर्ण छ। चिराको ठाउँमा टुथब्रसले सीधै नघस्नुहोस्, र निर्देशन भए मुखवास पनि प्रयोग गर्नुहोस्। |
| मेकअप | भोलिपल्टदेखि सम्भव मानिने प्रायः हुन्छ | चिरा मुखभित्र भएकाले अनुहारको मेकअप तुलनात्मक रूपमा चाँडै फेरि सुरु गर्न मिल्छ, तर टेप फिक्सेसनको भाग फिक्सेसन खुलेपछि मात्र हुन्छ। |
| अनुहार धुने | भोलिपल्टदेखि (चिउँडो नघस्ई बिस्तारै) | फिक्सेसन गर्ने टेप नभिजाउन ध्यान दिनुहोस्, र चिउँडोमा बलियो उत्तेजना नदिनुहोस्। |
| स्नान (शावर) | प्रक्रियाकै दिन वा भोलिपल्टदेखि (घाँटीमुनि) | प्रभावित भाग नभिजाउने हो भने प्रक्रियाकै दिनदेखि सम्भव मानिने प्रायः हुन्छ। संस्थाको निर्देशन पालना गर्नुहोस्। |
| टबमा नुहाउने | १ हप्तापछि अनुमानित | रगत संचार बढेमा सुन्निएको र नीलडाम लामो हुन सक्ने भएकाले, ठूलो सुन्निएको नहटुन्जेल छोटो समयको शावर उपयुक्त मानिन्छ। |
| रक्सी सेवन | १–२ हप्तापछि अनुमानित | अल्कोहलले रगत संचार बढाई सुन्निएको वा नीलडाम बिग्रिने वा संक्रमणको जोखिम बढ्न सक्ने भएकाले, सुन्निएको शान्त नहुन्जेल नखाँदा ढुक्क हुन्छ। |
| व्यायाम | हल्का व्यायाम १–२ हप्तापछि / जोडदार व्यायाम १ महिनापछि अनुमानित | रगत संचार बढ्ने व्यायामले सुन्निएको फेरि बढाउन सक्छ। शारीरिक सम्पर्क हुने खेलकुदमा चिउँडोमा धक्का लाग्न सक्ने भएकाले झन् होसियार हुनुहोस्। |
| सौना र चट्टानको बाफ | १ महिनापछि अनुमानित | उच्च तापले रगत संचार बढी सुन्निएको र सुन्निएको (मुदा) लामो हुन सक्ने भएकाले, केही समय नगर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| चिउँडोमा मालिस वा दबाब (घोप्टो परेर सुत्ने, हातले टेको लगाउने) | १ महिनापछि अनुमानित (चिकित्सकको अनुमति पाएपछि) | इम्प्लान्ट तन्तुसँग नमिलेको बेला बलियो दबाबले खस्कने कारण बन्न सक्छ भनिन्छ। सुत्दा उत्तानो परी टाउको अलि उठाएर सुत्दा ढुक्क हुन्छ। |
| दन्त उपचार (विशेषतः तल्लो जबडाको प्रक्रिया) | १–३ महिनापछि अनुमानित (आकस्मिक बाहेक) | मुखभित्रको प्रक्रियाले संक्रमणको जोखिम वा चिराको ठाउँमा असर पार्न सक्ने भएकाले, योजना भए कस्मेटिक सर्जरी र दन्त चिकित्सक दुवैसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: हल्का. केवल लोकल एनेस्थेसिया, वा इन्ट्राभेनस एनेस्थेसिया (सुतेको जस्तो अवस्था) सँगै गरिने सामान्य हो। एनेस्थेसियाको तरिका संस्था र इच्छाअनुसार फरक हुने भएकाले, दुखाइको चिन्ता भएमा काउन्सेलिङमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। शल्यक्रियाको समयमा एनेस्थेसियाले दुखाइ नियन्त्रणमा राखिन्छ। एनेस्थेसिया हटेको दिनदेखि केही दिनसम्म सुस्त दुखाइ, थिचिएको महसुस र मुख चलाउँदा तानिएको महसुस हुन सक्छ, तर सिफारिस गरिएको दुखाइ कम गर्ने औषधिले नियन्त्रण गर्न मिल्ने स्तरको हुने प्रायः मानिन्छ। दुखाइको महसुसमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, र बलियो दुखाइ वा सुन्निएको बिग्रँदै गएमा संक्रमण जस्ता सम्भावना पनि हुन सक्ने भएकाले, चाँडै प्रक्रिया गराएको चिकित्सा संस्थामा परामर्श लिनुहोस्।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- शल्यक्रियापछि करिब ४८ घण्टा निर्देशनअनुसार प्रभावित भाग चिसो पारेर टाउको उठाएर सुत्दा सुन्निएको र मुदा कम गर्न मद्दत मिल्छ भनिन्छ।
- रक्सी, जोडदार व्यायाम, लामो समय नुहाउने, सौना जस्ता रगत संचार अत्यधिक बढाउने कार्य सुन्निएको नहटुन्जेल नगर्दा, सुन्निएको र नीलडाम लामो नहुने प्रवृत्ति देखिन्छ।
- फिक्सेसनको अवधि, नरम खाना र मुखभित्र सफाइ (कुल्ला र बिस्तारै दाँत माझ्ने) निर्देशनअनुसार पालना गर्नु खस्कने र संक्रमण रोक्न मद्दत गरी, अन्ततः रिकभरी छिटो बनाउन सहयोग गर्छ भनिन्छ।
- महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम भए, ठूलो सुन्निएको हटिने १–२ हप्तामात्र नभई, आकार निश्चित हुने १–३ महिना पनि विचार गरी, कार्यक्रमभन्दा २–३ महिनाअघि नै प्रक्रिया लिँदा ढुक्क हुन्छ।
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- संक्रमण हुन सक्छ। कृत्रिम वस्तु हाल्ने शल्यक्रिया भएकाले, संक्रमण नियन्त्रण गर्न नसकिएमा इम्प्लान्ट अस्थायी रूपमा निकाल्नुपर्ने उपचार आवश्यक हुन सक्छ। बलियो दुखाइ, सुन्निएको बिग्रिने वा ज्वरो आएमा चाँडै जाँच गराउनुहोस्।
- इम्प्लान्ट खस्किने, बङ्ग्याइने, आकार उठ्ने, वा दायाँ-बायाँ फरक देखिन सक्छ। फिक्सेसनको समयमा गरिएको व्यवहारले पनि असर पार्छ भनिन्छ, चिन्ता भए सुधार वा फेरबदलबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुपर्छ।
- लामो अवधिको क्रममा, इम्प्लान्ट छोइरहेको हड्डी थोरै भित्री भइजाने घटना (हड्डी शोषण) हुने सम्भावना औँल्याइएको छ। डिग्रीमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, र नियमित फलोअप जाँच सिफारिस गरिन्छ।
- चिउँडो वा तल्लो ओठमा सुन्न नहुने वा महसुस कम हुने लक्षण हुन सक्छ। धेरैजसो केही हप्तादेखि केही महिनामा सुधार हुने मानिन्छ, तर कहिलेकाहीँ लामो समय रहन सक्छ।
- नतिजाको छाप फरक हुनु (धेरै ठूलो, धेरै सानो, आकार नमिल्ने) हुन सक्छ। इम्प्लान्ट निकाल्न वा फेर्न सकिने अवस्था प्रायः हुन्छ भनिए पनि, पुनः शल्यक्रियामा समय र डाउनटाइम लाग्छ।
- हड्डीको अवस्थाअनुसार, इम्प्लान्टभन्दा हड्डी काट्ने (मेन्टोप्लास्टी) जस्ता विधि उपयुक्त हुने पनि निर्णय गरिन सक्छ। आफूलाई उपयुक्त तरिका हो कि होइन भन्नेसमेत, अनिवार्य रूपमा चिकित्सकको जाँचपछि परामर्श गर्नुहोस्।
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
विवाह वा फोटो खिच्ने जस्ता कार्यक्रम भएमा, ठूलो सुन्निएको हटिने १–२ हप्तामात्र नभई, सुन्निएको पूर्ण रूपमा हटेर आकार निश्चित हुने १–३ महिना पनि विचार गरी, कार्यक्रमभन्दा २–३ महिनाअघि नै प्रक्रिया लिँदा ढुक्क हुन्छ। फेरबदल वा सुधार गर्ने हो भने, सुन्निएको हटेर तन्तु स्थिर हुने ३–६ महिनापछि एउटा अनुमान मानिन्छ। तर संक्रमण जस्ता समस्या भएमा यो लागू हुँदैन, र छिट्टै निकाल्नुपर्ने पनि हुन सक्छ। समय अनिवार्य रूपमा प्रक्रिया गराएको चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| चिउँडोमा हायलुरोनिक एसिड इन्जेक्सन | अन्तराल चाहिन्छ | पहिल्यै इन्जेक्सन गरिएको भए शल्यक्रियाअघि घुलाउने विचार गर्नुहोस् / शल्यक्रियापछि थप इन्जेक्सन पूर्ण नतिजा (३ महिनादेखि) पछि अनुमानित | चिउँडोमा हायलुरोनिक एसिड बाँकी रहेमा सही डिजाइन गर्न गाह्रो हुने भएकाले, शल्यक्रियाअघि घुलाउने इन्जेक्सनको सुझाव दिइन सक्छ। शल्यक्रियापछि मिहिन समायोजनका लागि गरिने इन्जेक्सन पनि, आकार निश्चित भएपछि चिकित्सकसँग परामर्श गर्नु सामान्य हो। |
| अनुहारको लिपोसक्शन (गाला, चिउँडोमुनि) | उही दिन मिल्छ | उही दिन सँगै गरिने पनि हुन्छ | फेस लाइन समग्र रूपमा मिलाउने उद्देश्यले उही दिन गरिने संयोजन हो। तर उही दिन गर्दा सुन्निएको बलियो देखिने भएकाले, शरीरमा पर्ने भार र डाउनटाइम सहन सक्ने क्षमता हेरी चिकित्सकले निर्णय गर्छन्। |
| जबडाको बोटक्स | अन्तराल चाहिन्छ | सुन्निएको शान्त हुने २–४ हप्तापछि अनुमानित | सुन्निएको बलियो समयमा फेस लाइनको मूल्याङ्कन गाह्रो हुन्छ, र डिजाइनको निर्णय अस्थिर हुन सक्ने भएकाले हो। क्रम र अन्तराल लक्ष्य राखेको आकारअनुसार फरक हुने भएकाले, चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| थ्रेड लिफ्ट | अन्तराल चाहिन्छ | १–३ महिना अनुमानित (चिकित्सकको निर्णयअनुसार) | चिउँडो वरिपरिको तन्तु स्थिर नहुँदै धागोले उठाउँदा, सुन्निएको खप्टिने वा नतिजाको मूल्याङ्कन गाह्रो हुने कुरातर्फ लैजान सक्छ। तन्तु स्थिर भएपछि विचार गर्नु उपयुक्त मानिन्छ। |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- चिउँडो सानो वा पछाडि गएको भई साइड फेसको बाल्यान्स (E-लाइन) चिन्ता लाग्ने व्यक्ति
- मुखको भाग अगाडि देखिने छापलाई चिउँडोको बाल्यान्सले मिलाउन चाहने व्यक्ति
- हायलुरोनिक एसिड इन्जेक्सनको नियमित पुनःइन्जेक्सनको सट्टा लामो अवधिको परिवर्तन विचार गर्न चाहने व्यक्ति
- फेस लाइनमा स्पष्टता ल्याउन चाहने व्यक्ति
- मुखभित्रको चिरा भएकाले, अनुहारको सतहमा दाग राख्न नचाहने व्यक्ति
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- गर्भवती वा दूध खुवाइरहेका व्यक्ति
- चिउँडो वा मुखभित्र संक्रमण वा सुन्निएको भएका व्यक्ति (दाँत सड्ने, दाँतको खोक्रो उपचारमा भए पहिल्यै परामर्श गर्नुहोस्)
- हड्डीको अवस्थाअनुसार हड्डी काट्ने (मेन्टोप्लास्टी) जस्ता अर्को विधि उपयुक्त मानिने व्यक्ति
- चिउँडोमा बलियो धक्का लाग्ने सम्भावना भएको मार्शल आर्ट जस्ता खेल दैनिक रूपमा गर्ने व्यक्ति (समय र सम्भवता चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्)
- पुरानो रोग वा औषधि सेवनका कारण चिकित्सकले अनुपयुक्त ठहराएका व्यक्ति