ओठमाथिको भाग छोट्याउने (लिप लिफ्ट): डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
नाकमुनि सिलाइको खत रहन्छ, टाँका निकाल्न करिब १ हप्ता लाग्छ। सुन्निने र तानिएको महसुस केही दिनदेखि २ हप्ता, खतको रातोपन केही महिनामा शान्त हुने गर्छ (व्यक्तिपिच्छे फरक)।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि १–२ हप्ता (बलियो सुन्निने ३–४ दिन, खतको रातोपन र कडापन १–३ महिना, कम देखिने हुनसम्म ६ महिनाभन्दा बढी लाग्न सक्ने भई व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ) हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया डेस्क काम धेरैजसो भोलिपल्टदेखि केही दिनमा फेरि सुरु गर्न सकिन्छ। खत र टेप नाकमुनि देखिने भएकाले, मानिसका अगाडि हुने काम वा ग्राहक सेवा टाँका निकालेपछि (करिब १ हप्तापछि) सुरु गर्दा भार कम हुने प्रवृत्ति छ। रिकभरीमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
स्थानीय एनेस्थेसियामा गरिने सर्जरी हो, सकिएपछि सामान्यतया त्यसै घर फर्कन सकिन्छ। नाकमुनि सिलाइको धागो र सुरक्षा टेप लगाइन्छ। एनेस्थेसिया सर्जरीपछि करिब केही घण्टामा हराउँछ, त्यसपछि झन्झनाहट वा तानिएको महसुस हुन सक्ने भएकाले तोकिएको दुखाइ कम गर्ने औषधि लिनुहोस्। हल्का रगत बग्न सक्छ, उही दिन आराम गर्नुहोस्।
सुन्निने सबैभन्दा बढी हुने समय हो। नाकमुनिदेखि माथिल्लो ओठसम्म फुल्न सक्छ र माथिल्लो ओठ उल्टिएजस्तो देखिन सक्छ। बढी ठिहिर्याउनुभन्दा हल्का चिसो सेकाइ गर्नुहोस् र तकिया अलि उच्च राखेर सुत्नुभयो भने सुन्निने चाँडो कम हुने प्रवृत्ति छ। खत र टेप भिजाउनु हुँदैन।
बलियो सुन्निनेको उच्चतम बिन्दु पार गरी बिस्तारै शान्त हुन थाल्ने समय हो। नीलडाम भएमा बैजनीबाट पहेँलो रङमा परिवर्तन हुन्छ। धेरैलाई दुखाइ कम गर्ने औषधि आवश्यक नपर्ने भए पनि तानिएको महसुस केही समय रहन्छ।
टाँका निकाल्ने अनुमानित समय हो (चिकित्सकको नीतिअनुसार अगि-पछि हुन सक्छ)। टाँका निकालेपछि रातो रेखाजस्तो खत देखिन्छ, तर टेपले सुरक्षित गर्दै बाँकी समय बिताउनुहोस्। सुन्निने धेरै कम भएर मास्क लगाएर बाहिर निस्कन सजिलो हुने गर्छ।
सुन्निने र नीलडाम लगभग शान्त भई नजिकबाट नहेर्ने हो भने कम देखिने समय हो। खतको रातोपन र हल्का कडापन बाँकी रहन्छ, त्यसैले सुरक्षा टेप र यूभी सुरक्षा जारी राख्नुहोस्। भाव पनि स्वाभाविकतर्फ फर्कँदै जान्छ।
खत अझै रातो रेखाजस्तो नै हुन्छ, तर चिकित्सकको अनुमति भए फाउन्डेसन वा कन्सिलरले लुकाउन सजिलो हुँदै जान्छ। नाकमुनिको आकार सर्जरीपछि तुरुन्तभन्दा स्वाभाविक बन्दै जान्छ र तानिएको महसुस पनि लगभग नहुने हुन्छ।
खतको रातोपन र कडापन बिस्तारै हल्का हुँदै सेतोपन देखिने कम ध्यान तान्ने रेखामा परिणत हुँदै जाने समय हो। नतिजाको अनुमानित रूप देखिन थाल्छ, तर खत पूर्ण रूपमा शान्त हुन ६ महिनादेखि १ वर्षभन्दा बढी लाग्न सक्छ, प्रगतिमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| सुन्निने (नाकमुनि र माथिल्लो ओठ) | उच्च | उही दिन–भोलिपल्ट | बलियो सुन्निने ३–४ दिन, हल्का सुन्निने १–२ हप्ता जति | नाकमुनिदेखि माथिल्लो ओठसम्म फुल्न सक्छ र ओठ उल्टिएजस्तो देखिन सक्छ। मात्रामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ |
| तानिएको महसुस (छाला तानिएको अनुभव) | उच्च | उही दिन | १–२ हप्तामा बिस्तारै कम हुने प्रवृत्ति | छाला सिलाई खुम्च्याइएको भएकाले हाँस्दा वा मुख ठूलो खोल्दा तानिएको महसुस हुन सक्छ |
| नीलडाम (बैजनी–पहेँलो) | मध्यम | उही दिन–२ दिनपछि | १–२ हप्ता जति | नाकमुनि वा माथिल्लो ओठमा देखिन सक्छ र रङ परिवर्तन हुँदै कम हुन्छ। लुकाउन सकिनेसम्म समय लाग्न सक्छ |
| खतको रातोपन र कडापन (हार्डनिङ) | उच्च | टाँका निकालेपछिदेखि | १–३ महिना (कम देखिनेसम्म ६ महिनाभन्दा बढी लाग्न सक्छ) | खत नाक र ओठको सीमानामा राखिन्छ, तर केही समय रातोपन वा उठेको भाग रहन सक्छ |
| नाकमुनि–माथिल्लो ओठको सुन्नपन वा संवेदना कम हुनु | मध्यम | उही दिन | केही हप्तादेखि केही महिना (विरलै लामो समय रहन सक्छ) | संवेदना फर्कनुअघि अस्थायी रूपमा सुस्त महसुस हुन सक्छ। लामो समय रहे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस् |
| मुख बन्द गर्न गाह्रो हुनु वा हाँस्दा अस्वाभाविक महसुस | मध्यम | उही दिन | १–२ हप्ता जति | सुन्निने र तानिएको महसुस कम हुँदै जाँदा स्वाभाविक भाव फर्कने गर्छ |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| मेकअप (खत र टेप बाहेकको भाग) | भोलिपल्टदेखि (खत र टेप जोगाएर, चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | आँखा र गाला मेकअप भोलिपल्टदेखि गर्न मिल्ने प्रायः हुन्छ। खत भएको ठाउँ वा टेपमाथि नछुनुहोस् |
| मेकअप (खतमाथि, फाउन्डेसन) | टाँका निकालेपछिदेखि (चिकित्सकको अनुमति जाँच्नुहोस्) | खत सुकेर शान्त भएपछि मात्र। सुरुमा कन्सिलरबाट सुरु गर्नुहोस् र फेरि सुरु गर्ने समय अनिवार्य रूपमा चिकित्सकसँग जाँच्नुहोस् |
| अनुहार धुने | भोलिपल्टदेखि (खत जोडले नरगड्नुहोस्, चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | टेप र खत वरिपरि नरगडी फिँजले बिस्तारै धुनुहोस्। धुनुपछि टेप बदल्ने निर्देशन दिइन सक्छ |
| स्नान (घाँटीमुनि) | उही दिन–भोलिपल्टदेखि (अनुहार र खत नभिजाउनुहोस्, चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | घाँटीमुनिको स्नान चाँडै गर्न मिल्ने प्रायः हुन्छ। अनुहार वा खत भिजाउने समय चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस् |
| गुनगुने पानीमा डुब्ने स्नान (टब) | टाँका निकालेपछिदेखि (चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्, अनुमानित १ हप्ता) | रगत सञ्चार बढ्दा सुन्निन सक्ने भएकाले, त्यसअघि लामो समय नुहाउनु हुँदैन |
| मद्यपान | ३–७ दिनपछि (सुन्निने र नीलडाम शान्त भएपछि, चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | एल्कोहलले रगत सञ्चार बढाई सुन्निने र नीलडाम लामो हुने कारण बन्न सक्ने भएकाले, डाउनटाइममा कम मात्रामा राख्नुहोस् |
| हल्का व्यायाम (हिँड्ने आदि) | १ हप्तापछिदेखि (चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | रक्तचाप वा रगत सञ्चार बढाउने व्यायामले सुन्निने र रगत बग्ने कारण बन्न सक्छ। हल्का व्यायामबाट क्रमशः सुरु गर्नुहोस् |
| बलियो व्यायाम, तौल उठाउने | २–३ हप्तापछिदेखि (चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | खतमा भार पर्ने चाल वा जोर लगाउने व्यायामका लागि अझ बढी समय राख्नुहोस् |
| सौना, इवानब्रोयोकु | २–३ हप्तापछिदेखि (चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | उच्च तापले रगत सञ्चार बढाई सुन्निन सक्ने र खत निको हुनेमा असर पार्न सक्ने भएकाले पर्याप्त समय राख्नुहोस् |
| खतको सुरक्षा टेप | केही हप्तादेखि केही महिना (चिकित्सकले तोकेको अवधि) | खत उठ्ने वा देखिने कुरा रोक्न, चिकित्सकको निर्देशनअनुसार जारी राख्नुहोस् |
| खतको यूभी सुरक्षा | खत बन्द भएपछिदेखि केही महिना | खतमा घाम लाग्दा पिग्मेन्टेसन (कालोपन) हुन सक्ने भएकाले सनस्क्रिन वा टेपले जोगाउनुहोस् |
| मुख ठूलो खोल्ने, जोडले हाँस्ने | १–२ हप्तापछिदेखि (चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस्) | टाँका निकाल्नुअघि खतमा भार नपरोस् भनेर मुख ठूलो खोल्ने वा ठूलो गाँस खाने कुरा कम गर्नुहोस् |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: हल्का. सामान्यतया स्थानीय एनेस्थेसिया (सुई) प्रयोग गरिन्छ। दुखाइ वा तनाव बढी हुनेहरूका लागि लाफिङ ग्यास वा IV सेडेसन सँगै प्रयोग गर्न सकिने ठाउँ पनि छन् (चिकित्सा संस्थाअनुसार फरक हुन्छ)। सर्जरीको बेला स्थानीय एनेस्थेसियाको प्रभाव भएकाले ठूलो दुखाइ महसुस नहुने भनिए पनि, एनेस्थेसियाको सुई लगाउने बेला चिट्ट दुखाइ हुन्छ। सर्जरीपछि एनेस्थेसिया हराएपछि झन्झनाहट वा तिखो दुखाइ र तानिएको महसुस हुन सक्छ, धेरैजसो तोकिएको दुखाइ कम गर्ने औषधिले नियन्त्रण गर्न सकिने स्तरको मानिन्छ। दुखाइ महसुस गर्ने तरिकामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- सर्जरीपछि केही दिन तकिया अलि उच्च राखेर सुत्नुहोस् र प्रभावित भागलाई मुटुभन्दा उच्च राख्दा सुन्निने चाँडो कम हुने प्रवृत्ति हुन्छ
- तोकिएको दायराभित्र मात्रामा चिसो सेकाइ गर्नुहोस् (चिसोले घाउ नबिगारोस् भनेर लामो समय नराख्नुहोस्, खत र टेप नभिजाउनुहोस्)
- नुन र एल्कोहल कम गर्नुहोस्, र जोर लगाउने चाल वा झुक्ने र लामो समय टाउको तल राख्ने बानी नगर्नुहोस्
- धुम्रपान त्याग्नुहोस् (धुम्रपानले रगत सञ्चारमा असर गरी खत निको हुने प्रक्रियालाई ढिलो बनाउन सक्छ)
- खतको सुरक्षा टेप र यूभी सुरक्षा चिकित्सकको निर्देशनअनुसार जारी राख्नुहोस्, खत नरगड्नुहोस् वा नछुनुहोस्
- टाँका नखुलेसम्म ठूलो गाँस खाने वा बलियो भाव देखाउने कुरा कम गर्नुहोस्, खतमा भार नपरोस्
- तोकिएको औषधि (एन्टिबायोटिक, दुखाइ कम गर्ने औषधि आदि) निर्देशनअनुसार सेवन गर्नुहोस्, र पर्याप्त निद्रा र पोषण लिनुहोस्
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- खत बाँकी रहने कुरा। रातोपन वा उठेको भाग (हाइपरट्रोफिक स्कार वा किलोइड) देखिन सक्छ, शरीरको बनावट र प्रगतिअनुसार देखिने मात्रामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ
- दायाँ-बायाँ फरक हुनु, सोचेको आकार नहुनु, छोट्याइएको मात्रा सोचेभन्दा फरक हुनु जस्ता नतिजामा असन्तुष्टि हुन सक्ने कुरा (सुधारका लागि पुनः सर्जरी आवश्यक हुन सक्छ)
- संक्रमण, हिमाटोमा, सिलाइको ठाउँ खुल्ने (घाउ खुल्ने) सम्भावना हुने कुरा
- नाकमुनि र माथिल्लो ओठमा सुन्नपन वा संवेदना कम हुनु अस्थायी रूपमा (विरलै लामो समय) रहन सक्ने कुरा
- माथिल्लो गिजा बढी देखिने (गमी स्माइलजस्तो) वा हाँस्दाको भाव फेरिने सम्भावना हुने कुरा
- काटिएको छाला फिर्ता ल्याउन नसकिने भएकाले, पहिलेको अवस्थामा मूलतः फर्कन नसकिने कुरा
- प्रभाव र प्रगतिमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ र नतिजाको ग्यारेन्टी हुँदैन। चिन्ता लाग्ने लक्षण वा चिन्ता भए आफैँ निर्णय नगरी प्रक्रिया गराएको चिकित्सा संस्थामा परामर्श लिनुहोस्
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
विवाह वा फोटोसुट जस्ता महत्त्वपूर्ण अवसर छ भने, खतको रातोपन शान्त हुन समय लाग्ने भएकाले कम्तीमा १–२ महिनाअघि, सकेसम्म ३ महिनाभन्दा बढी अगाडि गराउँदा फुर्सद हुने सम्भावना बढी हुन्छ। आवश्यक अवधि व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले, तोकिएको दिन तय भएमा पहिल्यै चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। मूलतः एकपटकको सर्जरीले पूरा गर्ने लक्ष्य राखिने प्रक्रिया हो। सुधार आवश्यक भएमा, खत र तन्तु पूर्ण रूपमा शान्त भएपछि (अनुमानित रूपमा ६ महिनापछि) चिकित्सकसँग परामर्श गरेर विचार गरिन्छ। समय प्रगतिअनुसार फरक हुन्छ।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| ओठमा हायलुरोनिक एसिड इन्जेक्सन | अन्तराल चाहिन्छ | सुन्निने शान्त भएपछि (अनुमानित २–४ हप्तापछि, चिकित्सकको निर्णयअनुसार) | उही स्थानमा सुन्निने खप्टिँदा प्रगति मूल्याङ्कन गर्न गाह्रो हुन्छ र संक्रमणको जोखिम वा नतिजामा भिन्नता आउनबाट बच्न, अन्तराल राख्नु सामान्य चलन हो। |
| मुखवरिपरि बोटक्स इन्जेक्सन | अन्तराल चाहिन्छ | सर्जरीपछिको सुन्निने र तानिएको महसुस शान्त भएपछि (अनुमानित २–४ हप्तापछि, चिकित्सकको निर्णयअनुसार) | मुखवरिपरिको मांसपेशीको चाल र खत निको हुने प्रक्रियामा असर नपरोस् भनेर, घाउ स्थिर भएपछि गर्नु राम्रो मानिन्छ। प्रक्रिया गरिने क्षेत्र नजिक भएकाले चिकित्सकको निर्णय आवश्यक छ। |
| नाकको प्लास्टिक सर्जरी (नाकको टुप्पो, नाकका पोरा मिलाउने आदि) | अन्तराल चाहिन्छ | चिकित्सकको निर्णयअनुसार (योजनाबद्ध रूपमा उही दिन गर्ने बाहेक, केही हप्तादेखि केही महिना) | नाकमुनि नजिक भई सुन्निने र खत खप्टिने भएकाले, योजनाबद्ध रूपमा उही दिन गर्ने बाहेक प्रगति हेर्दै फरक-फरक दिन गर्नु प्रायः हुन्छ। |
| नाकमुनिको मेडिकल हेयर रिमुभल / लेजर उपचार | सिफारिस गरिँदैन | खत पूर्ण रूपमा निको भएपछि (अनुमानित १–३ महिनापछि, चिकित्सकसँग जाँच्नुहोस्) | खत वा रातोपन भएको ठाउँमा लेजर लगाउँदा पिग्मेन्टेसन वा खत बिग्रने सम्भावना हुने भएकाले, घाउ शान्त नभएसम्म बेवास्ता गर्नुहोस्। |
| टाढाको भागको प्रक्रिया (डबल आइलिड सर्जरी आदि) | अन्तराल चाहिन्छ | शरीरमा पर्ने भार विचार गरी चिकित्सकसँग परामर्श गरी निर्णय गर्नुहोस् | स्थान टाढा भए पनि डाउनटाइम र जोखिम खप्टिन सक्ने भएकाले, रिकभरीलाई प्राथमिकता दिई समय छुट्याउनु सिफारिस गरिने पनि हुन्छ। |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- नाकमुनि लामो भएको चिन्ता भई मुखवरिपरिको छाप फेर्न चाहनेहरू
- हाँस्दा माथिल्लो दाँत कम देखिने वा माथिल्लो ओठ पातलो देखिने चिन्ता भएकाहरू
- इन्जेक्सन उपचारले पाउन गाह्रो हुने संरचनात्मक परिवर्तन चाहने र सर्जरीको जोखिम बुझेर विचार गर्न चाहनेहरू
- टाँका निकाल्ने र खतको हेरचाहका लागि अस्पताल जाने र डाउनटाइम समय व्यवस्थापन गर्न सक्नेहरू
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- महत्त्वपूर्ण अवसर (विवाह, फोटोसुट आदि) १ महिनाभित्र भएकाहरू
- खत (किलोइड, हाइपरट्रोफिक स्कार) सजिलै बन्ने शरीरको बनावट थाहा भएकाहरू (अनिवार्य रूपमा पहिल्यै चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्)
- धुम्रपान त्याग्न गाह्रो हुनेहरू (धुम्रपानले खत निको हुने प्रक्रियालाई ढिलो बनाउने कारण बन्छ)
- फिर्ता ल्याउन नसकिने सर्जरी हो भन्ने कुरामा सन्तुष्ट नभएकाहरू
- अस्पताल जाने र डाउनटाइमको समय व्यवस्थापन गर्न नसक्नेहरू