Chỉnh tai vểnh: Downtime
- Tổng quan về downtime
- Diễn biến từ ngày thực hiện đến khi hoàn thiện
- Các triệu chứng thường gặp
- Khi nào có thể làm gì? (Hạn chế trong sinh hoạt)
- Đau và gây tê, gây mê
- Mẹo giúp hồi phục nhanh hơn
- Rủi ro, tác dụng phụ (nói thẳng)
- Khoảng cách và kết hợp với các liệu trình khác
- Phù hợp với ai / Ai nên cân nhắc kỹ
- Câu hỏi thường gặp
Tổng quan về downtime
Băng ép tai kéo dài vài ngày đến 1 tuần, sưng và bầm tím khoảng 1–2 tuần. Là phẫu thuật dễ giấu vết sẹo bằng tóc vì nằm ở mặt sau tai.
Downtime tham khảo là Khoảng 1–2 tuần (sưng, đau mạnh trong 3–4 ngày. Băng ép vài ngày đến 1 tuần, cắt chỉ sau 1–2 tuần. Có sự khác biệt tùy từng người); thời điểm có thể xuất hiện trước mọi người thường là Nhiều người quay lại công việc bàn giấy từ hôm sau đến vài ngày sau, nhưng trong một thời gian sau phẫu thuật băng gạc hoặc băng đô sẽ khá dễ nhận thấy. Với công việc tiếp khách hoặc thường xuyên xuất hiện trước người khác, nên lấy mốc vài ngày đến 1 tuần sau khi tháo băng ép làm tham khảo để yên tâm hơn. Vì hồi phục có sự khác biệt tùy từng người, hãy điều chỉnh trong phạm vi không gắng sức.. Mức độ sưng và bầm tím khác nhau tùy cơ địa và phạm vi thực hiện.
Diễn biến từ ngày thực hiện đến khi hoàn thiện
Sau khi phẫu thuật xong, tai sẽ được cố định chắc chắn bằng gạc dày và băng gạc (hoặc băng đô). Khi thuốc tê hết tác dụng dễ xuất hiện cơn đau nhức, nên hãy uống thuốc giảm đau được kê đơn sớm. Có thể cảm thấy căng tức, nóng ở vùng quanh tai, và nên nghỉ ngơi tĩnh dưỡng trong ngày phẫu thuật.
Đây là thời điểm sưng và đau gần đạt đỉnh điểm. Thường cần tái khám để kiểm tra vết thương và băng ép, có trường hợp vẫn tiếp tục băng gạc. Cúi đầu thấp dễ làm tăng sưng, nên nên kê gối cao khi nằm.
Đây là lúc cơn đau mạnh đã dịu bớt. Theo chỉ định của bác sĩ, thường chuyển từ băng gạc dày sang băng đô (băng hỗ trợ) ở giai đoạn này. Nếu có bầm tím có thể thấy màu ở phía sau tai hoặc vùng cổ, nhưng đây là vị trí dễ che bằng tóc.
Đây là mốc tham khảo để tháo băng ép, hoặc chuyển sang chỉ đeo băng vào ban đêm. Nhiều người thấy sưng đã giảm khá nhiều và diện mạo ổn định hơn, nhưng cảm giác căng có thể vẫn còn. Việc cắt chỉ thường được thực hiện trong khoảng thời gian này đến 2 tuần sau (nếu dùng chỉ tự tiêu thì có thể không cần cắt chỉ).
Các hạn chế trong sinh hoạt hằng ngày giảm đi nhiều, vận động nhẹ và gội đầu cũng dần trở lại bình thường. Hình dáng tai đã ổn định hơn nhưng vẫn còn cứng hoặc phù nề nên chưa phải là kết quả cuối cùng. Có thể vẫn được chỉ định tiếp tục đeo băng ban đêm. Hãy tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ về thời điểm tái hoạt động.
Sưng gần như đã ổn định, có thể bắt đầu thấy được sự cân đối giữa hai bên. Vết đỏ hoặc độ cứng của sẹo có thể vẫn còn nhưng nếu xõa tóc thì sẽ không dễ nhận thấy. Với các môn thể thao mạnh hoặc va chạm nhiều, hãy hỏi ý kiến bác sĩ về việc có thể quay lại hay chưa.
Đây là thời điểm phù nề đã ổn định, sụn và mô đã định hình và cố định. Vết sẹo cũng thường dần chuyển sang màu trắng và ít bị chú ý hơn. Kết quả cuối cùng được đánh giá vào giai đoạn này. Diễn biến có sự khác biệt tùy từng người.
Thanh biểu thị mức độ sưng mang tính tham khảo (có sự khác biệt tùy từng người).
Các triệu chứng thường gặp
| Triệu chứng | Tần suất | Thời điểm xuất hiện | Thời gian kéo dài | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Sưng (tai và vùng xung quanh) | Cao | Trong ngày đến hôm sau | Sưng mạnh 3–4 ngày, mốc tham khảo để giảm hẳn là 1–2 tuần | Có thể chỉ xuất hiện ở một bên tai, hoặc có sự chênh lệch hai bên |
| Đau, cảm giác nhức | Cao | Tối cùng ngày khi hết thuốc tê đến hôm sau | Đau mạnh 2–3 ngày, sau đó thường thuyên giảm trong vài ngày | Nhìn chung có thể kiểm soát bằng thuốc giảm đau được kê đơn |
| Bầm tím (phía sau tai, chân tai) | Trung bình | Hôm sau đến 3 ngày sau | Thường chuyển sang màu vàng và mờ dần trong khoảng 1–2 tuần | Có thể lan ra phía sau tai hoặc vùng cổ, nhưng là vị trí dễ che bằng tóc |
| Cảm giác căng, thắt chặt | Cao | Trong ngày trở đi | Thường giảm dần trong vài tuần | Do khâu ép sụn nên có thể còn cảm giác như tai bị kéo căng |
| Đỏ, cứng ở vết sẹo | Trung bình | Sau cắt chỉ đến vài tuần | Thường mờ dần trong vài tháng | Do nằm ở mặt sau tai nên thường không dễ bị chú ý |
| Tê, giảm cảm giác | Trung bình | Sau phẫu thuật trở đi | Thường phục hồi trong vài tuần đến vài tháng | Cảm giác của tai có thể tạm thời kém nhạy hơn. Nếu kéo dài, vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ |
| Ngứa | Trung bình | Giai đoạn hồi phục (vài ngày sau trở đi) | Thường giảm dần khi vết thương lành | Gãi có thể dẫn đến nhiễm trùng hoặc bung vết thương nên cần tránh chạm vào |
Khi nào có thể làm gì? (Hạn chế trong sinh hoạt)
| Hạng mục | Thời điểm có thể trở lại | Điểm lưu ý |
|---|---|---|
| Trang điểm | Trang điểm mặt có thể từ hôm sau (tránh vùng tai và quanh vết thương) | Cần chú ý không để phấn nền v.v. dính vào vết thương hoặc phần băng ép |
| Rửa mặt | Có thể từ hôm sau (tránh làm ướt tai và phần băng ép) | Trong thời gian băng ép, nên chỉ lau mặt thay vì rửa nước, tuân theo chỉ dẫn |
| Gội đầu | Sau khi tháo băng ép (vài ngày đến 1 tuần sau), sau khi có sự cho phép của bác sĩ | Trước đó có thể dùng bồn gội ở tiệm tóc, hoặc tìm cách không làm ướt tai. Sau khi được phép cũng không nên chà xát mạnh |
| Tắm vòi sen | Từ cổ trở xuống có thể từ hôm sau, toàn thân bao gồm đầu và tai thì sau khi tháo băng ép (có sự cho phép của bác sĩ) | Trong thời gian băng ép, tránh để nước dính vào tai |
| Tắm bồn | Mốc tham khảo là 1–2 tuần sau, sau khi cắt chỉ và kiểm tra diễn biến | Vì lưu thông máu tăng có thể làm sưng, bầm tím nặng hơn, nên trước đó chủ yếu tắm vòi sen |
| Uống rượu bia | Mốc tham khảo là 3–7 ngày sau, sau khi sưng và bầm tím đã ổn định | Vì lưu thông máu tăng có thể dễ gây sưng, nên hạn chế trong vài ngày sau phẫu thuật |
| Vận động | Vận động nhẹ từ 2 tuần sau, vận động mạnh khoảng 1 tháng trở đi, cần hỏi ý kiến bác sĩ | Chú ý mồ hôi, tăng lưu thông máu và va chạm vào tai. Nhất định hỏi ý kiến bác sĩ về thời điểm tái hoạt động |
| Xông hơi, tắm đá nóng | Mốc tham khảo khoảng 1 tháng, cần hỏi ý kiến bác sĩ | Nhiệt độ cao làm tăng lưu thông máu, có thể khiến sưng kéo dài |
| Nằm sấp, nằm nghiêng (bên đã phẫu thuật ở dưới) | Tránh trong vài tuần (nên nằm ngửa, kê gối cao) | Áp lực lên tai có thể gây biến dạng hình dáng hoặc đau. Đặc biệt cần chú ý trong thời gian băng ép |
| Đeo băng đô, băng ép | Ban ngày thường được chỉ định vài ngày đến 1 tuần, ban đêm tiếp tục trong vài tuần | Để hình dáng ổn định, hãy đeo đủ thời gian được chỉ định. Không tự ý tháo bỏ |
| Gọng kính, dây thun khẩu trang | Vật tiếp xúc mạnh vào tai cần chú ý cả sau khi tháo băng ép trong vài tuần | Để càng hay dây thun không chạm vào vết thương, sụn, tạm thời nên dùng cách dán băng dính, v.v. |
| Đeo khuyên tai | Sau khi tai hoàn toàn ổn định (1 đến vài tháng), có sự cho phép của bác sĩ | Tránh kéo tai khi xỏ khuyên hoặc tháo lắp |
| Nhuộm, uốn tóc tại tiệm | Sau khi cắt chỉ và vết thương ổn định (vài tuần sau), cần hỏi ý kiến bác sĩ | Vì hóa chất có thể tiếp xúc vết thương và có động tác kéo tai, nên cần thận trọng một thời gian |
Đau và gây tê, gây mê
Mức độ đau tham khảo là Vừa phải. Chủ yếu là gây tê tại chỗ. Nếu lo lắng nhiều hoặc đau nhiều, có thể kết hợp gây mê tĩnh mạch (an thần). Loại gây mê sẽ do bác sĩ quyết định sau khi thăm khám. Phẫu thuật được thực hiện dưới gây tê tại chỗ (có thể kết hợp gây mê tĩnh mạch tùy nguyện vọng hoặc phạm vi thực hiện), nên cơn đau mạnh trong lúc phẫu thuật thường được kiểm soát tốt. Đau thường xuất hiện vào tối cùng ngày khi thuốc tê hết tác dụng đến hôm sau, có thể cảm thấy đau nhức theo nhịp mạch, nhưng phần lớn có thể kiểm soát bằng thuốc giảm đau được kê đơn. Do có thao tác trên sụn nên cảm giác căng, chèn ép có thể còn kéo dài vài tuần. Cảm nhận về đau có sự khác biệt tùy từng người.
Mẹo giúp hồi phục nhanh hơn
- Trong vài ngày sau phẫu thuật, nên kê gối cao để giữ đầu cao hơn tim, giúp hạn chế sưng và bầm tím
- Không tự ý tháo băng ép (băng gạc, băng đô) được chỉ định, hãy đeo đủ thời gian quy định (quan trọng cho cả ổn định hình dáng và phòng ngừa phù nề)
- Hạn chế uống rượu, vận động mạnh, xông hơi, ngâm bồn lâu và các hành vi làm tăng lưu thông máu cho đến khi được phép
- Tránh va chạm vào tai, không nằm sấp hoặc nằm nghiêng với bên đã phẫu thuật ở dưới, để tránh áp lực vật lý
- Uống hết thuốc được kê đơn (kháng sinh, giảm đau, v.v.) theo đúng chỉ định và giữ vết thương sạch để phòng nhiễm trùng
- Dù lo lắng về sưng nhiều hoặc chênh lệch hai bên cũng không tự ý xoa bóp hay chèn ép, hãy sớm liên hệ cơ sở y tế nếu có triệu chứng đáng lo
- Nên hạn chế hút thuốc. Hút thuốc có thể cản trở lưu thông máu và ảnh hưởng đến việc lành vết thương
Rủi ro, tác dụng phụ (nói thẳng)
- Có thể xảy ra chênh lệch hai bên, hoặc kết quả khác với mong muốn như tai không áp sát như dự tính hoặc áp sát quá mức (có sự khác biệt tùy từng người, việc đánh giá hình dáng thường được thực hiện sau vài tháng)
- Tụ máu (máu tụ trong tai) hoặc nhiễm trùng. Nếu sưng, đau mạnh, nóng, chảy mủ kéo dài, có thể cần xử lý sớm
- Sẹo lồi phì đại, sẹo lồi (tùy cơ địa, tai được cho là vị trí dễ xuất hiện)
- Hiện tượng chỉ khâu ép sụn bị lỏng hoặc bung ra dẫn đến tái phát (hình dáng trở lại gần như ban đầu). Có thể cần phẫu thuật lại
- Cảm giác tai có thể tạm thời kém nhạy hoặc tê kéo dài (phần lớn được cho là phục hồi sau vài tháng, nhưng có sự khác biệt tùy từng người)
- Có thể xảy ra biến chứng như lộ sụn, vấn đề tại đường khâu, hiếm khi biến dạng sụn hoặc hoại tử do nhiễm trùng
- Hiệu quả và kết quả có sự khác biệt tùy từng người, không đảm bảo kết quả. Việc chỉ định và lựa chọn phương pháp phẫu thuật cần được quyết định sau khi thăm khám bác sĩ
Khoảng cách và kết hợp với các liệu trình khác
Nếu có sự kiện quan trọng như đám cưới, chụp ảnh, nên tính đến thời gian sưng, bầm tím và băng ép ổn định, thực hiện trước ít nhất 1 tháng, tốt nhất là 2–3 tháng trước. Nếu muốn cả vết đỏ của sẹo cũng lắng xuống, nên lấy mốc 3–6 tháng trước để có thêm thời gian dự phòng. Diễn biến có sự khác biệt tùy từng người. Nếu cân nhắc phẫu thuật lại để chỉnh sửa tái phát hoặc chênh lệch hai bên, thông thường nên chờ ít nhất 3–6 tháng trở lên để mô và sụn ổn định, rồi quyết định dựa trên theo dõi diễn biến. Thời điểm cụ thể nhất định cần hỏi ý kiến bác sĩ.
| Liệu trình kết hợp | Thời điểm | Khoảng cách cần chờ | Lý do |
|---|---|---|---|
| Tạo hình dái tai (rách dái tai, sửa lỗ xỏ khuyên) | Có thể cùng ngày | Cùng ngày – cần trao đổi với bác sĩ | Đây là phẫu thuật cùng trên tai và ở vị trí gần nhau, nên thường có thể thực hiện gộp. Tuy nhiên vì việc quản lý băng ép và sưng sẽ tăng lên, phạm vi thực hiện cần được quyết định sau khi trao đổi với bác sĩ. |
| Phẫu thuật mí mắt hai mí bằng cắt (hoặc phẫu thuật khác ở bộ phận khác) | Cần cách quãng | Vài tuần đến 1 tháng, hoặc cần trao đổi nếu muốn làm cùng ngày | Nếu là bộ phận khác thì đôi khi có thể kết hợp trong cùng ngày, nhưng downtime sẽ chồng chéo, làm tăng gánh nặng cho cơ thể và việc quản lý băng ép. Cũng nên cân nhắc phương án tách thời điểm thực hiện. |
| Tiêm Botox | Cần cách quãng | Mốc tham khảo khoảng 2 tuần khi sưng đã ổn định | Tuy khác vị trí với vùng phẫu thuật tai, nhưng ngay sau phẫu thuật khó đánh giá sưng và bầm tím, và cũng muốn tránh ảnh hưởng đến vùng tiêm, nên thực hiện sau khi đã ổn định sẽ an toàn hơn. |
| Tiêm filler HA (axit hyaluronic) | Cần cách quãng | Mốc tham khảo khoảng 2 tuần khi sưng, bầm tím đã giảm | Việc tiêm vào mặt tuy có thể thực hiện nếu khác vị trí, nhưng xét về việc đánh giá downtime và nguy cơ nhiễm trùng, nên thực hiện sau khi vết sưng của phẫu thuật đã ổn định sẽ an tâm hơn. |
| Các thiết bị săn chắc da như HIFU (sóng siêu âm hội tụ) hay RF (sóng cao tần) | Không nên | Cách ít nhất 1 tháng khi vết thương đã ổn định, cần hỏi ý kiến bác sĩ | Nhiệt có thể ảnh hưởng đến vết thương, sụn hoặc phần băng ép, nên tránh chiếu vào vùng quanh tai cho đến khi vết thương ổn định sẽ an toàn hơn. Vui lòng xác nhận phạm vi thực hiện với bác sĩ. |
Phù hợp với ai / Ai nên cân nhắc kỹ
Phù hợp
- Người muốn chỉnh hình dáng tai trước sự kiện quan trọng như đám cưới, chụp ảnh, lễ trưởng thành (tính toán thời gian dự phòng ngược từ ngày sự kiện)
- Người lo lắng tai bị lộ khi buộc tóc hoặc để tóc ngắn
- Người lo lắng về hình dáng tai khi bị đè bởi gọng kính, khẩu trang, máy trợ thính
- Người muốn để vết sẹo ổn định trong khi vẫn còn có thể che bằng tóc
Nên cân nhắc kỹ
- Người có kế hoạch trong thời gian gần (vài tuần tới) như đám cưới, chụp ảnh, du lịch mà không thể che băng ép hoặc sưng
- Người dễ va chạm vào tai hoặc không thể tạm dừng các môn thể thao va chạm nhiều trong thời gian tới
- Người từng được chỉ ra có cơ địa sẹo lồi và chưa thực sự hiểu rõ, đồng ý về rủi ro
- Người không thể kiêng tắm bồn, xông hơi, vận động mạnh cho đến khi vết thương ổn định
- Người đang mang thai, cho con bú, hoặc có bệnh nền/đang dùng thuốc mà còn băn khoăn về chỉ định phẫu thuật (nhất định cần tham khảo ý kiến bác sĩ)