PRP皮膚再生療法: डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
इन्जेक्सन गरेको ठाउँमा सुन्निने-रातोपन २–३ दिन, नीलडाम देखिएमा १–२ हप्ता अनुमान हो। आँखामुनि सुन्निने-सुजेको महसुस बढी हुने भएकाले, महत्त्वपूर्ण कार्यक्रमअघि केही समय बाँकी राख्दा ढुक्क हुन्छ।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि २–३ दिन (सुन्निने-रातोपन) / नीलडाम देखिएमा १–२ हप्तामा सामान्यतया हल्का हुँदै जान्छ हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया भोलिपल्टदेखि सामान्यतया सम्भव मानिन्छ (आँखामुनि जस्तो सुन्निएको देखिने ठाउँ भए २–३ दिन बाँकी राख्दा ढुक्क हुन्छ) लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
रगत लिएपछि, सेन्ट्रिफ्युज गरिएको PRP इन्जेक्सन गरिन्छ। इन्जेक्सन गरेको ठाउँमा सुन्निने, रातोपन र सियोको दाग देखिने प्रवृत्ति हुन्छ, र आँखामुनि सुजेको जस्तो फुलाइ महसुस हुन सक्छ। प्रक्रियाकै दिन घाउलाई जोडले नरगड्नुहोस् र मद्यपान, तीव्र व्यायाम, लामो समय नुहाउने, सौना जस्ता रगत सञ्चार बढाउने काम नगर्दा ढुक्क हुन्छ। बरफ लगाउने हो भने चिकित्सा संस्थाको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
सुन्निने र सुजेको महसुस सबैभन्दा बढी देखिने समय हो। नीलडाम देखिने भए यही समयतिर देखा पर्न सक्छ। सियोको दाग शान्त भइसकेको भए मेकअप भोलिपल्टदेखि सम्भव मानिन्छ, र डेस्क कामजस्ता काम सामान्यतया गर्न सकिन्छ भनिन्छ।
सुन्निने-रातोपन शान्त हुँदै जाने समय हो। आँखामुनि जस्तो छाला पातलो ठाउँमा सुजेको महसुस वा हल्का फुलाइ अझ केही समय रहन सक्छ। नीलडाम भए मेकअपले छोप्दै अवस्था हेरिन्छ।
सुन्निएको प्रायः थाहा नहुने समय हो। नीलडाम देखिएको भए पनि पहेँलो रङ लिँदै हल्का हुन्छ र कन्सिलरले छोप्न मिल्ने स्तरमा आउने प्रायः हुन्छ। छालाको परिवर्तन अझै महसुस गर्न गाह्रो हुने समय हो, यहाँदेखि बिस्तारै परिवर्तन कुरिन्छ।
डाउनटाइमका लक्षण प्रायः शान्त हुने समय हो। गिर्खा वा उठ्बुड़पन बाँकी छ कि छैन आफैँ पनि जाँच्नुहोस्, चिन्ता लागे प्रक्रिया गराएको चिकित्सा संस्थासँग परामर्श गर्नुहोस्।
छालाको कसाव र बनावटमा परिवर्तन महसुस हुन थाल्ने व्यक्ति देखिने समय हो भनिन्छ। परिवर्तनको मात्रा र देखिने समय व्यक्तिपिच्छे धेरै फरक हुन्छ, र एक पटकमा महसुस नहुन पनि सक्छ। धेरै पटक प्रक्रिया गर्ने योजना भए, अर्को पटकको समयबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
कोलाजेन आदि बन्ने प्रक्रियासँगै हुने परिवर्तन पूरा हुने समय मानिन्छ। नतिजाको मूल्याङ्कन गरी थप प्रक्रिया वा अन्य उपचारसँगको संयोजनबारे विचार गर्ने समय हो। असरको मात्रा र टिक्ने अवधि व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले, अबको योजना चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| सुन्निने-सुजेको महसुस | उच्च | प्रक्रियापछि तुरुन्तै | २–३ दिन | इन्जेक्सन गरिएको तरलको मात्रा र सियोको जलनका कारण हुन्छ, र आँखामुनि जस्तो छाला पातलो भएको ठाउँमा बढी देखिन्छ। धेरैजसो केही दिनमा शान्त हुन्छ भनिन्छ। |
| रातोपन र सियोको दाग | उच्च | प्रक्रियापछि तुरुन्तै | १–३ दिन | इन्जेक्सन गरेको ठाउँमा अस्थायी रातोपन वा सानो सियोको दाग देखिन सक्छ, तर केही दिनमा मेकअपले छोप्न मिल्ने स्तरमा आउने प्रायः हुन्छ। |
| नीलडाम | मध्यम | प्रक्रियाकै दिन देखि भोलिपल्ट | १–२ हप्ता | मसिना रगत नलीमा सियो लागेमा हुन सक्छ। आँखामुनि, ओठको वरिपरि जस्ता छाला पातलो ठाउँमा बढी देखिने प्रवृत्ति हुन्छ। |
| मधुरो दुखाइ, थिच्दा दुख्ने महसुस | मध्यम | प्रक्रियापछि तुरुन्तैदेखि केही दिनसम्म | केही दिन | इन्जेक्सन गरेको ठाउँको थिचाइ र असहज महसुस केही दिनमा हल्का हुँदै जाने प्रायः हुन्छ। बलियो दुखाइ लामो समय रहे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| चिलाउने, तातो महसुस | कम | प्रक्रियाकै दिनदेखि केही दिनसम्म | केही दिन | तन्तु मर्मतको प्रतिक्रियासँगै हुने अस्थायी लक्षण मानिन्छ। बलियो चिलाइ वा फैलिँदै जाने रातोपन देखिए चाँडै चिकित्सक भेट्नुहोस्। |
| गिर्खा वा उठ्बुड़ पन | कम | केही दिनदेखि केही हप्तापछि | केही हप्ता ~ (अवस्थाअनुसार) | इन्जेक्सन गरेको ठाउँमा अस्थायी कठोरता वा उठ्बुड़ महसुस हुन सक्छ। धेरैजसो समयसँगै मिल्दै जान्छ भनिए पनि, लामो समय रहे वा फुलाइ बलियो भए प्रक्रिया गराएको चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| मेकअप | भोलिपल्टदेखि | प्रक्रियाकै दिन सियोको दागबाट संक्रमण नहोस् भनेर नगर्नु सामान्य हो। भोलिपल्टदेखि पनि इन्जेक्सन गरेको ठाउँ जोडले नरगड्नुहोस्। |
| अनुहार धुने | प्रक्रियाकै दिनदेखि (नरगडी, बिस्तारै) | इन्जेक्सन गरेको ठाउँमा जोडले मालिस वा दबाब दिन केही दिनदेखि १ हप्तासम्म नगर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| शावर | प्रक्रियाकै दिनदेखि प्रायः मिल्छ | न्यानो शावर लिन सामान्यतया ठीक हुन्छ भनिन्छ। |
| नुहाउने (टब) | भोलिपल्टदेखि २ दिनसम्म अनुमानित | प्रक्रियाकै दिन लामो समय नुहाउँदा रगत सञ्चार बढेर सुन्निने र नीलडाम बलियो देखिन सक्ने भएकाले नगर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| मद्यपान | २–३ दिनपछि अनुमानित | रगत सञ्चार बढ्दा सुन्निने-नीलडाम लामो समय रहन सक्ने भएकाले, कम्तीमा प्रक्रियाकै दिन नगर्नु सामान्य हो। |
| व्यायाम | हल्का व्यायाम भोलिपल्टदेखि / तीव्र व्यायाम २–३ दिनपछि अनुमानित | रगत सञ्चार बढ्दा सुन्निने र नीलडाम बढी देखिन सक्छ। |
| सौना, ग्यानबान्युक (तातो ढुङ्गा) स्नान | १ हप्तापछि अनुमानित | उच्च तापले रगत सञ्चार बढ्दा सुन्निने-नीलडाम फेरि देखिन सक्ने भएकाले केही समय नगर्दा ढुक्क हुन्छ। |
| प्रक्रिया गरेको ठाउँको मालिस वा एस्थेटिक | १–२ हप्तापछि अनुमानित | इन्जेक्सन गरेको ठाउँ जोडले मिचाइले सुन्निने वा उठ्बुड़को कारण बन्न सक्ने भएकाले, शान्त नभएसम्म नगर्नु सामान्य हो। |
| घोप्टो सुत्ने, घाउमा दबाब पर्ने | २–३ दिनपछि अनुमानित | आँखामुनि वा गालामा इन्जेक्सन गरेको भए, सुत्दा दबाब पर्दा सुजेको बढी देखिन सक्छ। तकिया अलि अग्लो राख्दा सुन्निएको छिटो घट्छ भनिन्छ। |
| दुखाइ कम गर्ने औषधि (सूजन-रोधी औषधि) आफैँ निर्णय गरी सेवन | चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नुहोस् | PRP शरीरको मर्मत प्रतिक्रिया प्रयोग गर्ने उपचार भएकाले, सूजन कडा रूपमा दबाउने औषधिको प्रयोगबारे केही संस्थाले सूचना दिन्छन्। सेवन गरिरहेको औषधि भए पहिले नै अनिवार्य रूपमा जानकारी दिनुहोस्। |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: हल्का. सतही एनेस्थेसिया क्रिम वा चिसो लगाउने संयुक्त प्रयोग सामान्य हो। दुखाइको चिन्ता भए, एनेस्थेसियाका विकल्पबारे पहिले नै चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। रगत लिँदाको दुखाइ र इन्जेक्सन गर्दा हुने चिलिक्क दुखाइ, औषधि छिर्दाको थिचाइ हुन्छ। आँखामुनि जस्तो छाला पातलो ठाउँमा अलि संवेदनशील महसुस हुन सक्छ, तर धेरैजसो संस्थाले सतही एनेस्थेसिया क्रिम प्रयोग गर्छन् र सहनसक्ने दायराभित्र नै छ भन्ने महसुस गर्ने व्यक्ति धेरै हुन्छन् भनिन्छ। महसुस गर्ने तरिका व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- प्रक्रियाकै दिनदेखि भोलिपल्टसम्म मद्यपान, तीव्र व्यायाम, लामो समय नुहाउने, सौना जस्ता रगत सञ्चार बढाउने काम नगर्दा, सुन्निने र नीलडाम बलियो देखिने सम्भावना कम हुन्छ।
- सुत्दा तकिया अलि अग्लो राखी टाउको मुटुभन्दा माथि राख्दा अनुहारको सुजेको, सुन्निएको छिटो घट्छ भनिन्छ। विशेषतः आँखामुनि इन्जेक्सन गरेको भए यसले फाइदा गर्न सक्छ।
- नीलडाम सजिलै देखिने प्रकृति भएका व्यक्ति, वा रगत पातलो बनाउने औषधि/सप्लिमेन्ट प्रयोग गर्दै गरेका व्यक्तिले पहिले नै चिकित्सकसँग परामर्श गर्दा जोखिम व्यवस्थापनमा मद्दत मिल्छ।
- बरफ लगाउनु पर्छ कि पर्दैन र कति समय भन्ने संस्थाअनुसार फरक हुन्छ। आफैँ निर्णय गरी लामो समय बरफ नलगाई, प्रक्रिया गराएको चिकित्सा संस्थाको निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
- महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम भएमा, सुन्निने र नीलडामको अवधि विचार गरी कार्यक्रमको २–४ हप्ता वा त्योभन्दा पहिले नै प्रक्रिया लिँदा ढुक्क हुन्छ।
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- असर देखिने तरिका, मात्रा र टिक्ने अवधि व्यक्तिपिच्छे धेरै फरक हुन्छ, र परिवर्तन महसुस नहुन पनि सक्छ। धेरै पटक प्रक्रिया सुझाइने पनि हुने भएकाले, पटक र लागतको अनुमान पहिले नै जाँच्नुहोस्।
- सुन्निने, नीलडाम, रातोपन, दुखाइ, चिलाइ आदि देखिन सक्छ। धेरैजसो केही दिनदेखि २ हप्तासम्ममा शान्त हुन्छ भनिए पनि, लामो समय रहे प्रक्रिया गराएको चिकित्सा संस्थासँग परामर्श गर्नुहोस्।
- इन्जेक्सन गरेको ठाउँमा गिर्खा वा उठ्बुड़ हुन सक्छ। विशेषतः ग्रोथ फ्याक्टर (bFGF आदि) थप्ने विधि जापानमा स्वीकृत प्रयोग होइन, र धेरै फुलिने वा गिर्खा लामो समय रहेको रिपोर्ट पनि छ। थपिएको पदार्थ छ कि छैन र विवरण प्रक्रियाअघि अनिवार्य रूपमा जाँच्नुहोस्, र व्याख्या बुझेर मात्र सहमत हुनुहोस्।
- आफ्नै रगत प्रयोग गरिने भएकाले एलर्जी हुने सम्भावना कम मानिन्छ, तर इन्जेक्सनसँगै हुने संक्रमणको जोखिम शून्य होइन। बलियो सुन्निएको, तातो महसुस, दुखाइ लामो समय रहे चाँडै चिकित्सक भेट्नुहोस्।
- PRP उपचार पुनर्जनन औषधि आदि सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने कानूनको दायरामा पर्छ। प्रदान गर्ने चिकित्सा संस्थाले पुनर्जनन औषधि आदि प्रदान गर्ने योजना दर्ता गर्नु अनिवार्य भएकाले, दर्ता भए-नभएको पहिले नै जाँच्दा ढुक्क हुन्छ।
- रगतसम्बन्धी रोग भएका, एन्टिकोआगुलेन्ट औषधि सेवन गर्दै गरेका, प्रक्रिया गर्ने ठाउँमा संक्रमण वा सूजन भएका व्यक्तिले प्रक्रिया नपाउन सक्छन्। पुरानो रोग वा सेवन गरिरहेको औषधि पहिले नै अनिवार्य रूपमा चिकित्सकलाई जानकारी दिनुहोस्, र प्रक्रिया लिने कि नलिने जाँचपछि मात्र निर्णय गर्नुहोस्।
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
विवाह वा फोटोसुट जस्तो महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम भए, सुन्निने-नीलडामको अवधि विचार गरी कार्यक्रमको २–४ हप्ता वा त्योभन्दा पहिले नै लिँदा ढुक्क हुन्छ। छालाको गुणस्तरको परिवर्तन कार्यक्रमसम्म पुर्याउन चाहेमा, असर केही हप्तादेखि केही महिनासम्ममा देखिने कुरा विचार गरी, २–३ महिना वा त्योभन्दा पहिलेदेखिको योजना चिकित्सकसँग गर्दा राम्रो हुन्छ। धेरै पटक लिने हो भने, १–३ महिनाजतिको अन्तराल राखेर २–३ पटकलाई एउटा अनुमान मान्ने योजना सामान्य हो। छालाको प्रतिक्रिया हेर्दै अगाडि बढ्ने भएकाले, पटक र अन्तराल चिकित्सकको निर्णय पालना गर्नुहोस्।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| बोटक्स इन्जेक्सन | उही दिन मिल्छ | उही दिन सँगै लिइने पनि हुन्छ | छालाको मर्मत क्षमतामा काम गर्ने इन्जेक्सन र अनुहारका मांसपेशीमा दिइने इन्जेक्सनको उद्देश्य फरक भएकाले, स्थान नखप्टिए उही दिन लिन मिल्ने प्रायः हुन्छ। सुन्निने-नीलडाम खप्टिन सक्ने भएकाले, क्रम र मिल्छ कि मिल्दैन चिकित्सकले निर्णय गर्छन्। |
| हायलुरोनिक एसिड इन्जेक्सन | अन्तराल चाहिन्छ | १–२ हप्ताजति अनुमानित (फरक ठाउँ भए उही दिन पनि मिल्न सक्छ) | उही ठाउँमा उही दिन हाल्दा सुन्निने-नीलडाम खप्टिएर कुनको क्रम हो भन्ने छुट्याउन गाह्रो हुन सक्छ। भोल्युम हायलुरोनिक एसिडले र छालाको गुणस्तर PRP ले भन्ने भूमिका छुट्याएर योजना गर्ने हो भने, क्रम र अन्तराल चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
| दाग हटाउने लेजर / लेजर टोनिङ | अन्तराल चाहिन्छ | १–२ हप्ताजति अनुमानित | इन्जेक्सन गरेको ठाउँमा सुन्निने-रातोपन भएको बेला किरण लगाउँदा जलन खप्टिने र क्रम पनि छुट्याउन गाह्रो हुने भएकाले, डाउनटाइम शान्त भएपछि लिनु उपयुक्त मानिन्छ। |
| सियोयुक्त रेडियो फ्रिक्वेन्सी (RF) उपचार | अन्तराल चाहिन्छ | २ हप्ताजति अनुमानित | मसिना सियोको जलन र तापले हुने डाउनटाइम खप्टिँदा सुन्निने-रातोपन बलियो देखिन सक्छ। संयोजन गरेर प्रदान गर्ने संस्था पनि छन्, तर एउटै समयमा लिने कि नलिने चिकित्सकको योजना पालना गर्नुहोस्। |
| HIFU (हाइफु) | अन्तराल चाहिन्छ | २ हप्ताजति अनुमानित | तापको जलनले हुने सुन्निने वा सुजेको इन्जेक्सन गरेको ठाउँको क्रमसँग खप्टिँदा मूल्याङ्कन गाह्रो हुने भएकाले, अन्तराल राखेर क्रमैसँग लिन सुझाव गरिन्छ। क्रम उद्देश्यअनुसार फरक हुने भएकाले चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्। |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- आँखामुनि वा ओठको वरिपरिको मसिना चाउरी वा साना चाउरी भएका व्यक्ति
- छालाको कसाव, चमक र बनावट कम भएको महसुस गर्ने व्यक्ति
- हायलुरोनिक एसिड जस्ता कृत्रिम पदार्थको इन्जेक्सनप्रति हिचकिचाहट भएका, आफ्नै रगतबाट बनेको तत्त्वले उपचार गर्न चाहने व्यक्ति
- समय लगाएर बिस्तारै छालाको गुणस्तर परिवर्तन चाहने व्यक्ति
- खटिराका दाग जस्ता छालाको उठ्बुड़ भएका व्यक्ति (उपयुक्तता जाँचमा पुष्टि आवश्यक)
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- रगतसम्बन्धी रोग वा प्लेटलेटको असामान्यता भएका व्यक्ति
- एन्टिकोआगुलेन्ट वा एन्टिप्लेटलेट औषधि सेवन गर्दै गरेका, चिकित्सकले अनुपयुक्त ठहराएका व्यक्ति
- प्रक्रिया गर्ने ठाउँमा संक्रमण वा सूजन भएका व्यक्ति
- गर्भवती वा स्तनपान गराउँदै गरेका व्यक्ति
- क्यान्सरको उपचार गर्दै गरेको जस्तो गम्भीर पुरानो रोग भएर चिकित्सकले अनुपयुक्त ठहराएका व्यक्ति
- तुरुन्तै ठूलो परिवर्तन खोज्ने व्यक्ति (असर बिस्तारै हुने र व्यक्तिपिच्छे धेरै फरक हुने भएकाले)