भित्री हामरा विधि: डाउनटाइम
- डाउनटाइमको समग्र चित्र
- प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
- देखिन सक्ने लक्षणहरू
- कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
- दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
- छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
- कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
- धेरै सोधिने प्रश्नहरू
डाउनटाइमको समग्र चित्र
सुन्निने-नीलडाम अनुमानित २–३ हप्ता। दाग पलकको भित्री भागमा हुने भएकाले बाहिरबाट कम देखिन्छ, र मेकअप वा चस्माले लुकाउन सजिलो मानिन्छ।
डाउनटाइमको अनुमानित अवधि २–३ हप्ता (धेरै सुन्निने ३–५ दिन, पूर्ण रूपमा मिल्न १–३ महिना; व्यक्तिपिच्छे फरक) हो, र मानिसका अगाडि देखिन मिल्ने अवस्थामा फर्कन सामान्यतया डेस्क काम ३–५ दिनपछिबाट (मास्क र चस्मा सँगै प्रयोग गर्दा राम्रो), ग्राहकसँग भेट्ने वा मानिस अगाडि देखिने काम नीलडाम कति कम भयो भन्नेमा भर पर्छ, अनुमानित ७–१४ दिनपछि। देखिने मात्रामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। लाग्ने गरेको मानिन्छ। सुन्निने र नीलडामको मात्रा शरीरको बनावट र प्रक्रियाको क्षेत्रअनुसार व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
प्रक्रियाको दिनदेखि पूर्ण नतिजासम्मको क्रम
एनेस्थेसियाको असर घट्दा हल्का दुखाइ वा तातो महसुस हुन सक्छ। सुन्निन थाल्ने र आँखा वरिपरि भारी महसुस हुने समय हो। यस दिन निर्देशनअनुसार राम्ररी चिसो सेकाइ गरी आराम गर्नुहोस्। रगत बग्न नदिनका लागि जोडदार चाल वा अगाडि झुक्नबाट बच्नुहोस्।
सुन्निने र नीलडाम स्पष्ट देखिन थाल्ने समय हो। सुजन उच्चतम बिन्दुतिर बढ्दै जान्छ। अति चिसो नपार्ने ध्यान राख्दै उचित सेकाइ जारी राख्नुहोस्, र सुत्दा तकिया अग्लो राखी टाउको माथि उठाउँदा सुन्निएको छिटो कम हुन सक्छ।
सुन्निने-नीलडाम प्रायः उच्चतम बिन्दुमा हुने समय हो। ऐनामा हेर्दा चिन्ता लाग्न सक्ने बेला हो, तर यो पार गरेपछि प्रायः बिस्तारै शान्त हुँदै जान्छ। चस्मा र मास्क लगाएर डेस्क कामको लागि फर्कने व्यक्ति पनि हुन्छन्।
धेरै सुन्निएको शान्त हुन्छ, र नीलडाम पहेँलो रङमा परिवर्तन हुँदै हलुका हुने प्रवृत्ति हुन्छ। तल्लो पलकको भित्री टाँका (प्रायः सोसिने धागो प्रयोग हुन्छ) पनि मिल्दै जान्छ। कन्सिलरले नीलडाम लुकाएर मेकअप गर्न सक्ने व्यक्ति पनि हुन्छन्।
नीलडाम कम देखिन्छ, र मानिस अगाडि निस्कँदा थाहा नपाइने प्रवृत्ति धेरैमा हुन्छ। सुन्निएको केही रहन सक्छ, तर दैनिक जीवन झन्डै सामान्य अवस्थामा फर्किने समय हो। साना असमानता वा दायाँ-बायाँ फरक अझै रहन सक्छ।
देखावट धेरै हदसम्म शान्त हुन्छ। सारिएको बोसो बसाल्न थाल्छ, र आँखामुनिको तह वा खाल्डोमा भएको परिवर्तन बुझ्न सजिलो हुने समय हो। तानिएको महसुस पनि घट्दै जाने प्रवृत्ति हुन्छ।
तन्तु मिल्दै, नतिजा स्थिर हुँदै जाने समय हो। अन्तिम मूल्याङ्कन र दायाँ-बायाँ फरकको निर्णय सामान्यतया यस समयतिर चिकित्सकसँग गरिन्छ। मिल्ने गति व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
बारले सुन्निने मात्राको अनुमान देखाउँछ (व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)।
देखिन सक्ने लक्षणहरू
| लक्षण | हुने सम्भावना | देखिने समय | रहने अवधि | टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| सुन्निने (सुजन) | उच्च | प्रक्रियाकै दिनदेखि भोलिपल्टसम्म | धेरै सुन्निने ३–५ दिन, हल्का सुन्निने २–३ हप्ता | आँखामुनिदेखि पलकसम्म देखिने गर्छ, र बिहान अझ बढी महसुस हुने प्रवृत्ति हुन्छ। मात्रामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ |
| नीलडाम (नीलो दाग) | उच्च | प्रक्रियाकै दिनदेखि २ दिनसम्म | १–३ हप्ता (पहेँलो रङमा परिवर्तन हुँदै हलुका हुने प्रवृत्ति) | गुरुत्वाकर्षणले गाला वा आँखाको बाहिरी कुनातिर फैलिन सक्छ। देखिने र हलुका हुने गतिमा ठूलो व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ |
| कन्जन्क्टिभाको रातोपन / आँखा रातो हुनु | मध्यम | प्रक्रियाकै दिन | केही दिनदेखि २ हप्तासम्म | आँखाको सेतो भाग रातो हुने सबकन्जन्क्टिभल हेमोरेज देखिन सक्छ, तर धेरैजसो स्वाभाविक रूपमा सोसिन्छ |
| आँखामा गड्गडाहट / अन्य वस्तु परे जस्तो महसुस | मध्यम | प्रक्रियाकै दिनदेखि केही दिनसम्म | केही दिनदेखि २ हप्तासम्म | कन्जन्क्टिभा तहमा काम गरिने भएकाले हुने अस्थायी अनुभूति प्रायः यही हो |
| तानिएको महसुस / असहज महसुस | मध्यम | प्रक्रियापछि केही दिनमा | २–४ हप्ता | सारिएको बोसो मिल्दै जाँदा यो घट्दै जाने प्रवृत्ति हुन्छ |
| आँशु धेरै आउने / आँखा सुक्खा हुने | मध्यम | प्रक्रियाकै दिनदेखि केही दिनसम्म | १–२ हप्ता | प्रायः अस्थायी उत्तेजनाको प्रतिक्रिया हो, र आँखाको थोपाले व्यवस्थापन गरिने पनि हुन्छ |
| असमानता / दायाँ-बायाँ फरक | मध्यम | प्रक्रियापछि केही हप्तासम्म | धेरैजसो १–३ महिनामा मिल्ने प्रवृत्ति | सुन्निएको रहेसम्म देखिन सक्छ। अन्तिम मूल्याङ्कन ३ महिनापछि गरिनु अनुमानित हो |
कहिलेदेखि के गर्न मिल्छ? (दैनिक जीवनका सीमाहरू)
| विषय | गर्न मिल्ने अनुमानित समय | मुख्य कुरा |
|---|---|---|
| मेकअप (आँखा बाहेकको भाग) | भोलिपल्टदेखि | आँखा वरिपरि छोडेर, अनुहारका अन्य भागमा मेकअप भोलिपल्टदेखि गर्न मिल्ने प्रायः हुन्छ |
| मेकअप (आँखा वरिपरि / आइ मेकअप) | १ हप्तापछिदेखि | सुन्निएको र अवस्थाअनुसार फरक हुने भएकाले चिकित्सकको निर्देशनलाई प्राथमिकता दिनुहोस्। कन्सिलरले नीलडाम ढाक्नु १ हप्ता एउटा अनुमानित समय हो |
| अनुहार धुने | भोलिपल्टदेखि | आँखा वरिपरि नरगडी बिस्तारै धुनुहोस्। प्रक्रियाकै दिन नभिजाउन भनिने प्रायः हुन्छ |
| स्नान (शावर) | प्रक्रियाकै दिनदेखि भोलिपल्टसम्म | घाँटीमुनिको भाग प्रक्रियाकै दिन मिल्ने प्रायः हुन्छ। अनुहार र कपाल धुने भोलिपल्टदेखि, लामो समय वा तातो पानीमा नबस्नुहोस् |
| बाथटबमा नुहाउने | १ हप्तापछिदेखि | रगत सञ्चार बढ्दा सुन्निने र नीलडाम लामो समय रहन सक्ने भएकाले, हाल शावरलाई मुख्य राख्नु उपयुक्त हो |
| मदिरा सेवन | १ हप्तापछिदेखि | रगत सञ्चार बढेर सुन्निने-नीलडाम लामो समय रहने कारण बन्छ। कम्तीमा ३–७ दिन नखानुहोस् |
| व्यायाम (हल्का व्यायाम) | १ हप्तापछिदेखि | हिँडडुल जत्तिकोबाट सुरु गर्नुहोस्। मुटुको धड्कन धेरै बढ्ने व्यायामबाट बच्नुहोस् |
| व्यायाम (जोडदार व्यायाम / जिम) | २–३ हप्तापछिदेखि | जोड लगाउँदा वा रक्तचाप बढ्दा नीलडाम बिग्रन सक्ने भएकाले, राम्रो अन्तराल राख्नुहोस् |
| सौना / हट स्टोन बाथ | २–३ हप्तापछिदेखि | बलियो पसिना र रगत सञ्चार बढाउने कुराले सुन्निएको बढाउन सक्ने भएकाले, हाल टार्नुहोस् |
| कन्ट्याक्ट लेन्स | १–२ हप्तापछिदेखि | कन्जन्क्टिभामा काम गरिएको भएकाले, लगाउँदा जलन हुन सक्छ। चिकित्सकको अनुमतिपछि फेरि सुरु गर्नुहोस् |
| आइल्यास एक्सटेन्सन / आइल्यास पर्म | २ हप्तापछिदेखि | आँखा वरिपरि छुने वा तान्ने प्रक्रिया सुन्निएको शान्त भएपछि मात्र गर्नुहोस् |
| घोप्टो वा छेउतिर परेर सुत्ने | १ हप्तापछिदेखि | अनुहारमा दबाब र सुजनबाट बच्नका लागि, हाल पछारि परेर टाउको अग्लो राखेर सुत्नु उपयुक्त हो |
| आँखा रगड्ने / जोडले छुने | २–३ हप्तापछिदेखि | भित्री भाग स्थिर नभएसम्म उत्तेजनाबाट बच्नुहोस् |
दुखाइ र एनेस्थेसियाबारे
दुखाइको अनुमानित स्तर: हल्का. लोकल एनेस्थेसिया (आँखाको थोपा एनेस्थेसिया + सुईद्वारा एनेस्थेसिया) सामान्य हो। इच्छा वा संस्थाको नीतिअनुसार, हल्का निद्रा जस्तो अवस्थामा गरिने इन्ट्राभेनस सेडेसन पनि सँगै प्रयोग गरिन सक्छ। प्रक्रियाको समयमा एनेस्थेसियाको असरले दुखाइ कम महसुस हुने प्रायः हुन्छ। एनेस्थेसियाको असर घट्ने प्रक्रियाकै दिनदेखि भोलिपल्टसम्म हल्का दुखाइ वा दबाबको महसुस हुन सक्छ, तर प्रायः तोकिएको दुखाइ निवारक औषधिले नियन्त्रण गर्न सकिने दायराभित्र मानिन्छ। दुखाइको महसुसमा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, र तीव्र दुखाइ जारी रहेमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
छिटो रिकभरीका लागि सुझावहरू
- प्रक्रियापछिको ४८–७२ घण्टा निर्देशनअनुसार उचित मात्रामा चिसो सेकाइ गर्नुहोस्, त्यसपछि चिकित्सकको निर्देशन भए तातो सेकाइले रगत सञ्चार बढाई नीलडाम सोसिन मद्दत गर्नुहोस्
- सुत्दा तकिया अग्लो राखी टाउको मुटुभन्दा माथि राखी सुजन जम्मा नहुने बनाउनुहोस्
- प्रक्रियापछि केही समय नुन र मदिरा कम गरी, पानी उचित मात्रामा पिएर सुन्निएको घटाउनुहोस्
- जोडले नरगड्ने, अगाडि झुक्ने र जोड लगाउनेबाट बच्ने गरी रक्तचाप र आँखाको दबाब नबढ्ने बानी अपनाउनुहोस्
- धुम्रपान त्याग्नुहोस् (धुम्रपानले रगत सञ्चार बिगारी निको हुने प्रक्रिया ढिलो बनाउने कारक मानिन्छ)
- चिकित्सकको निर्देशनअनुसार औषधि र आँखाको थोपा पालना गर्नुहोस्, र व्यायाम वा साउना आफैँ निर्णय गरेर छिटो सुरु नगर्नुहोस्
जोखिम र साइड इफेक्ट (इमानदारीका साथ)
- सुन्निने-नीलडाम लामो समय रहन सक्छ (देखिने र कम हुने गतिमा ठूलो व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ)
- दायाँ-बायाँ फरक, असमानता, बोसो सार्ने मात्रा बढी वा कम हुने आदि देखा पर्न सक्छ, जसका लागि सुधार्ने प्रक्रिया आवश्यक हुन सक्छ
- आँखामुनिको खाल्डो रहन सक्छ, वा उल्टै उभार रहन सक्छ, अर्थात् नतिजा अपेक्षाभन्दा फरक हुन सक्ने सम्भावना छ
- कन्जन्क्टिभा भागमा संक्रमण, रगत जम्ने, टाँका सम्बन्धी समस्या हुन सक्छ
- आँखा सुक्खा हुने, अस्थायी रूपमा राम्रोसँग नदेखिने, आँशु धेरै आउने जस्ता आँखाका लक्षण देखा पर्न सक्छ
- तल्लो पलक बाहिरतिर पल्टिने (एक्ट्रोपियन) जस्ता कार्यात्मक समस्या विरलै देखा पर्न सक्छ
- एनेस्थेसियासँग सम्बन्धित जोखिम वा अस्थायी रूपमा सुनुवाइ/संवेदना कम हुने, सुन्न हुने अवस्था देखा पर्न सक्छ
- प्रभावकारिता र नतिजामा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, र यसले नतिजाको ग्यारेन्टी दिँदैन। चिन्ता लाग्ने लक्षण वा शंका भएमा अनिवार्य रूपमा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्
अन्य प्रक्रियासँगको अन्तराल र संयोजन
विवाह वा फोटोसुट जस्ता महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम भएमा, सुन्निने-नीलडाम राम्ररी शान्त होस् भनेर कम्तीमा १ महिना अगाडि, सम्भव भए २–३ महिना अगाडि प्रक्रिया गराउँदा ढुक्क हुन्छ। पर्याप्त फुर्सदको तालिका बनाउनु सिफारिस गरिन्छ। सामान्यतया दोहोर्याइने प्रक्रिया होइन। सुधार्नुपर्ने भएमा पनि तन्तु स्थिर हुने ३–६ महिनापछि पुनः मूल्याङ्कन र पुनः सर्जरीको विचार गरिनु सामान्य हो। समय अवस्थाअनुसार चिकित्सकले निर्णय गर्छन्।
| संयोजन गरिने प्रक्रिया | समय (टाइमिङ) | राख्नुपर्ने अन्तराल | कारण |
|---|---|---|---|
| हायलुरोनिक एसिड (फिलर) इन्जेक्सन (आँखामुनि र कालो घेरा) | अन्तराल चाहिन्छ | भित्री हामराको नतिजा स्थिर हुने १–३ महिनापछि | पहिले बोसो सार्नुको नतिजा जाँचेर मात्र कमी भएको भाग पूरा गर्दा बढी वा कम हुनबाट बच्न सजिलो हुन्छ। उही दिन गरे सुन्निएकोले मूल्याङ्कन गाह्रो हुन्छ |
| बोटक्स इन्जेक्सन (आँखाको बाहिरी कुना, निधार आदि) | अन्तराल चाहिन्छ | सुन्निएको शान्त हुने २ हप्तादेखि १ महिनापछि | प्रक्रियापछिको सुन्निने-नीलडामसँग छुट्याउन गाह्रो हुन्छ, र आँखा वरिपरि आराम गर्नु उपयुक्त हुने भएकाले अन्तराल राख्नु उपयुक्त हो |
| नचिरी आँखामुनिको कालो घेरा हटाउने (कन्जन्क्टिभाबाट बोसो झिक्ने) | सिफारिस गरिँदैन | सँगै गर्न मिल्छ कि मिल्दैन उपयुक्तताअनुसार चिकित्सकले निर्णय गर्छन् | उही उद्देश्यको भागमा दोहोरो प्रक्रिया हुन्छ। भित्री हामरा बोसो सार्ने विधि भएकाले, साथसाथै बोसो झिक्ने प्रक्रियाको उपयुक्तता होसियारीपूर्वक निर्णय गर्नुपर्छ |
| दाग हटाउने लेजर / लेजर टोनिङ (आँखा वरिपरि छाला र पिग्मेन्टेसन) | अन्तराल चाहिन्छ | नीलडाम र सुन्निएको हराउने २–४ हप्तापछि | प्रक्रियापछिको छाला उत्तेजनाप्रति संवेदनशील हुने प्रवृत्ति हुन्छ, र नीलडाम भएको भागमा किरण दिनुबाट बच्नु राम्रो हुन्छ |
| डबल आइलिड र आँखाको भित्री कुना खोल्ने जस्ता आँखा वरिपरिका सर्जरी | अन्तराल चाहिन्छ | उही दिन गर्ने कि नगर्ने चिकित्सकको निर्णयमा भर, फरक दिन गर्ने भए १ महिनाभन्दा बढी अनुमानित | कहिलेकाहीँ उही दिन गरिने पनि हुन्छ तर सुन्निएको बढी हुने प्रवृत्ति हुने भएकाले, उपयुक्तता र डाउनटाइम समेत जाँचमा सम्पूर्ण रूपमा निर्णय गरिन्छ |
कस्ता व्यक्तिका लागि उपयुक्त / होसियार हुनुपर्ने
उपयुक्त
- आँखामुनिको उभार (ऑर्बिटल बोसोको बाहिर देखिने) र त्यसमुनि खाल्डो-तह दुवै हुने प्रवृत्तिका व्यक्ति
- बोसो मात्र झिक्दा खाल्डो रहने सम्भावना भएको, आँखामुनिको असमानता चिन्ता भएका व्यक्ति
- छालाको सतहमा दाग राख्न नचाहने व्यक्ति
- केही हदसम्मको डाउनटाइम (२–३ हप्ता) व्यवस्था गर्न सक्ने व्यक्ति
होसियारीपूर्वक विचार गर्नुहोस्
- छाला धेरै झोलिएको वा बढी भएको, बाहिरबाट चिरेर गरिने (बाहिरी हामरा वा तल्लो पलकको सर्जरी) उपयुक्त हुने ठानिने व्यक्ति
- आँखा सुक्खा हुने समस्या बढी भएको, आँखाको सर्जरीको इतिहास वा आँखाको रोग भएको जस्ता नेत्ररोग सम्बन्धी जोखिम भएको ठानिने व्यक्ति
- रगत बग्ने प्रवृत्ति भएको वा एन्टिकोआगुलेन्ट औषधि रोक्न नसक्ने व्यक्ति
- नजिकैको महत्त्वपूर्ण योजना भई पर्याप्त डाउनटाइम लिन नसक्ने व्यक्ति
- गर्भवती वा स्तनपान गराउँदै गरेका व्यक्ति (समय वा उपयुक्तताबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्)